HAYAT NEDEN PAHALI, PARA NİÇİN YETMİYOR?

Bundan 30 yıl önce maaşın bir kısmını  elektirik, su faturası ve mutfak giderleri eritirken geri kalan ise yastık altı olurdu. 
Bu birikimle de mal mülk sahibi olunurdu. 

Teknoloji, hayatımıza sessizce girip düzenimizi değiştiren en güçlü misafir oldu. Önce kolaylık sundu, ardından alışkanlık haline geldi. Bugün ise fark etmeden bütçemizin en büyük yüklerinden birine dönüştü. Üstelik bu yükün en çarpıcı tarafı şu: Birçoğu, birkaç nesil önce hayatımızda hiç yoktu.

Yeni nesil bilmez; bir zamanlar evlerde ne internet vardı ne de her ay düzenli ödenen abonelikler. Telefon dediğin şey ya sabitti ya da hiç yoktu. Aradın mı konuşur, kapattın mı biterdi. Şimdi öyle mi? Daha ayın başında internet faturası, cep telefonu faturası, dijital platform abonelikleri sıraya giriyor. Üstelik biri yetmiyor; dizi bir yerde, film başka yerde, müzik ayrı bir yerde… Her biri küçük küçük kesiyor, ama toplamda ciddi bir yük oluşturuyor.

Sadece iletişim de değil… Dijital platformlar hayatımıza “küçük ücretler” olarak girdi. Ama o küçük ücretler çoğaldıkça, toplamda ciddi bir ekonomik yük oluşturdu. Eskiden olmayan, dolayısıyla bütçede yeri bulunmayan bu harcamalar, bugün neredeyse zorunlu gider gibi görülüyor. Oysa kimse oturup şunu sormuyor: “Ben bunlar olmadan da yaşayabiliyordum, şimdi neden vazgeçilmez oldu?”

Eskiden ulaşım da bugünkü gibi bir gider kalemi değildi. Araç sahibi olmak lükstü belki ama bu kadar masraflı değildi. Şimdi bir aracın sadece yakıtı değil; sigortası, kaskosu, bakımı, muayenesi derken adeta ikinci bir kira öder gibi oluyorsunuz. Üstelik bu giderler “olmasa da olur” değil, mecburi hale gelmiş durumda.

Enteresan olan ödenen faturalarla kalmayıp faturalara sebep olan teknolojik aletlerin periyodik şekilde yenilenmesi gerektiği. 

İşin aslı şu: Hayat pahalılığı dediğimiz şey sadece fiyatların artması değil. Aynı zamanda hayatımıza sonradan giren giderlerin çoğalmasıdır. Önceden var olmayan kalemler, bugün bütçenin vazgeçilmez parçaları haline geldi. Yani biz sadece pahalı bir hayat yaşamıyoruz; aynı zamanda daha kalabalık bir gider listesiyle yaşıyoruz.

Daha dikkat çekici olan ise şu: Bu yeni giderlerin çoğu ihtiyaç mı, yoksa alışkanlık mı? İşte asıl mesele burada. Teknoloji bize zaman kazandırıyor, doğru. Ama o kazandığımız zamanı yine ekran başında harcıyorsak, aslında neyi kazanmış oluyoruz? Bir uygulamayı silmek zor geliyor ama her ay o uygulama için ödediğimiz parayı düşünmek zor gelmiyor.

Köyde yaşayan biri olarak şunu açıkça söyleyebilirim: İnsan, ihtiyaç ile istek arasındaki çizgiyi doğaya yaklaştıkça daha net görüyor. Şehirde fark edilmeyen birçok harcama, burada “gereksiz” diye kendini ele veriyor. Çünkü doğada hayat daha sade, ama daha gerçek.

Teknolojiye karşı çıkmak değil mesele. Ama onun getirdiği yeni giderleri görmezden gelmek de doğru değil. Belki de artık sadece kazandığımızı değil, neye harcamak zorunda bırakıldığımızı da konuşmanın zamanı geldi. Çünkü bazen hayat pahalı değildir; biz fark etmeden pahalı bir hayatın içine giriyoruz. 

25, 30 yıl önce zaruri ödenmesi gereken sadece elektirik ve su faturasıyken, günümüzde hayatımıza giren teknolojinin 4 kişilik bir aileye ekstra maliyeti neredeyse bir asgari ücret kadar. 

Geçmişte bir asgari ücretle geçinmenin yanında mülk sahibi olunup çoluk çocuk evlendirilirken bu gün 4 kişilik bir ailenin tamamı çalışsa bile geliri geçim ve faturalara yetmiyor. 

Belki de artık şunu sormanın zamanı geldi: Hayatımızı kolaylaştıran şeyler mi çoğaldı, yoksa giderlerimizi çoğaltan alışkanlıklar mı? Çünkü bazen en pahalı konfor, fark etmeden alıştıklarımızdır.