KEBAN VE TURİZM

Bir ilçe düşünün…

Peri, Munzur, Kozluk ve Tağar çaylarının birleşmesiyle büyüyen; Murat ve Karasu nehirlerinin beslediği Keban Baraj Gölü’nün kıyısında, ardından Fırat Nehri’nin doğup ikiye böldüğü; Baskil, Ağın ve Keban üçgeninde, Yukarı Fırat Havzası’nın tam kalbinde yer alan bir ilçe…

Bir ilçe düşünün…
Bir tarafında henüz el ve göz değmemiş binlerce yıllık tarihe ışık tutan, insanlığın ilkel dönemlerine ait yaşam izlerinin bulunduğu  Baskil Karaleylek ve Saklı Kapı kanyonları, Muşar dağı,Morahron manastırı ve Alaaddin Keykubatın Selçuklu devletini kurmadan önce ağabeyi İzzeddin Keykavus tarafından atıldığı masara zindanları. 

Hemen ötesinde Ağın Hastek kalesine komşu ve bütün bu zenginliğin yanı başında, sırrı ve hikâyesi hâlâ tam anlamıyla keşfedilememiş Çırçır Şelalesi…

Üstelik Türkiye’nin en büyük, dünyanın sayılı alabalık üretim merkezlerinden birine sahip; zengin Harput mutfağının yanı sıra onlarca çeşit balık menüsünü ziyaretçilerine sunabilen bir gastronomi durağı…

Şimdi soruyorum:

Turizm için daha ne gerekiyor?

Belki de gereken şey yeni bir doğa harikası değil.

Var olanı görebilmek…

Ben on iki yıldır doğanın içerisinde yaşayan, doğayı ve doğal yaşamı hayatının bir parçası haline getirmiş biri olarak, bu coğrafyanın birçok noktasını adım adım gezdim. Gördüklerim karşısında zaman zaman hayran kaldım, zaman zaman da “Bunlar nasıl olur da hâlâ yeterince bilinmiyor?” diye düşündüm.

Acı olan şu:

Her on kişiden sekizinin adını bile duymadığı, yerini dahi bilmediği bu tarih ve doğa hazinelerinin önemli bir bölümüne ulaşım hâlâ yeterli değil.

Keban’a yalnızca ilçe sınırları içerisinde bakmak büyük bir hata olur.

Baskil, Ağın ve Keban üçgeniyle birlikte Yukarı Fırat Havzası’nın bütüncül bir turizm rotası olarak ele alınması gerekiyor.

Çünkü burada birbirinden bağımsız görünen onlarca değer aslında tek bir hikâyenin parçaları.

Tarih var.

Doğa var.

Su var.

Gastronomi var.

Balıkçılık var.

Macera var.

Kültür var.

Fotoğraf var.

Kamp var.

Ve bütün bunları birbirine bağlayan Fırat var.

Bugün Baskil, Ağın ve Keban’ın bazı doğal ve tarihi güzelliklerinin adını Elazığ’da bile bilenlerin sayısı düşündüğümüz kadar fazla değil.

Daha da önemlisi, bilenlerin bir kısmı bu yerlere nasıl ulaşacağını bilmiyor.

Yol yok.

Tekne ulaşımı yok.

Turizm rotaları belirgin değil.

Tanıtım yetersiz.

Konaklama kapasitesi sınırlı.

Rehberlik hizmetleri yeterli değil.

Yani Keban’ın turizm sorunu “neye sahibiz?” sorusunun cevabında değil.

“Sahip olduğumuzu nasıl turizme dönüştüreceğiz?” sorusunda.

Şimdilik Çırçır Şelalesi çevresindeki tesisler, Seyr-ül Keban ve Nesta’nın baraj manzarası, Fırat alabalık tesislerinin huzurlu atmosferi, Marinanın Fırat üzerindeki görüntüsü, Buzluk Mağarası’nın serinliği, zipline, tekne turları ve Fırat sahilindeki piknik alanları ilçeye olan ilgiyi artırıyor.

Ancak açıkça söylemek gerekir:

Keban’ın turizm potansiyeli bunlardan ibaret değil.

Böyle doğa zengini bir ilçenin turizme kazandırılması, bölgenin sosyo-ekonomik ve kültürel yapısında adeta bir kaldıraç etkisi yaratır. 

Keban gibi doğal ve yapay güzelliklerin harmanlandığı özel bir lokasyon üzerinden bakıldığında, turizmin sağlayacağı avantajlar ve katkılar hem ilçeye hem de şehre neler kazandırır?

Öncelikle ekonomi büyür ve gelir çeşitliliği artar, yerel işletmeler güçlenir. 

Çırçır Şelalesi çevresindeki alabalık tesisleri ve restoranlar gibi mevcut işletmelerin müşteri potansiyeli artar. 

Konaklama tesisleri, kafeler ve hediyelik eşya dükkanları gibi yeni iş kolları doğar.

İstihdam artar. Turizm sektöründeki büyüme; garsonluktan rehberliğe, otel işletmeciliğinden yerel taşımacılığa kadar özellikle gençler ve kadınlar için yeni iş alanları yaratır. Bu durum, ilçeden dışarıya verilen göçü azaltır.

Yerel Ürünler değerlenir.  Bölgeye özgü Keban alabalığı, yöresel el sanatları ve tarım ürünleri doğrudan turistlere satılarak üreticinin aracı olmadan yüksek kâr elde etmesi sağlanır.

Altyapı ve üstyapı gelişir. Ulaşım ve çevre düzenlemesi: Turizm talebi; yolların iyileştirilmesini, toplu taşıma imkânlarının artmasını ve çevre temizliği standartlarının yükselmesini sağlar.

Keban Baraj Gölü çevresinde yapılacak mesire alanları, yürüyüş ve bisiklet yolları, seyir terasları gibi düzenlemeler hem turistlerin hem de ilçe halkının yaşam kalitesini artırır.

Su ve doğa sporları potansiyelinin artmasıyla, alternatif turizm çeşitliliği doğar. 

Fırat Nehri ve Baraj Gölü; kano, rafting, tekne turları, amatör olta balıkçılığı ve su altı sporları için devasa bir potansiyel sunar. Bu tür aktiviteler, Keban’ı sadece bir "günübirlik uğrak noktası" olmaktan çıkarıp macera tutkunları için bir cazibe merkezine dönüştürür.

Markalaşma ve tanınırlıkla beraber bölgesel ve ulusal prestij artar.  Turizm yatırımları Keban’ı Elazığ’ın ötesinde ulusal ve uluslararası ölçekte tanınan bir "doğa ve lezzet rotası" haline getirir. Türkiye'nin en büyük devasa mühendislik harikalarından biri olan Keban Barajı ile doğa harikası Çırçır Şelalesi'nin birlikteliği güçlü bir pazarlama hikayesi yaratır.

Sosyal ve kültürel canlanma kültürel etkileşim yaratır.  Yerli ve yabancı ziyaretçiler sayesinde ilçede sosyal hayat canlanır, festivaller ve doğa şenlikleri gibi etkinliklerin sayısı artar. 

Tarihi ve doğal mirasın korunması; ilçenin turistik değer kazanması, çevresel ve tarihi mirasa verilen önemi artırır; doğanın koruma-kullanma dengesi gözetilerek gelecek nesillere aktarılmasını kolaylaştırır.

Doğru planlama yapılırsa ziyaretçi sabah kanyonda yürüyebilir, öğlen Fırat kenarında balık yiyebilir, akşam baraj manzarasını seyredebilir.

Ertesi gün tekne turuna çıkabilir, tarihi alanları gezebilir ve yöresel ürünleri keşfedebilir.

Ama bunun için bir şey daha gerekiyor:

Konaklama.!

Vizontele filminde kütüphanesiz köye kütüphane müdürü atanınca belediye başkanının söylediği bir replik aklıma geldi. ‘’Bir de kütüphanemiz olsa’’

Evet.. bu saydıklarımızın yanında bir de ‘’otelimiz olsa.!’’

Çünkü turizmin en temel kuralı basittir:

İnsanları getirirsiniz, gezdirirsiniz, yedirirsiniz ve konaklatırsınız.

Eğer ziyaretçi akşam olduğunda Keban’da kalacak nitelikli bir yer bulamıyorsa, ertesi gün başka bir ilçeye veya şehre gidiyorsa Keban turizmden alabileceği ekonomik payın önemli bölümünü kaybediyor demektir.

Bir otel yalnızca yatak değildir.

Bir otel;

restorana müşteri gönderir,

esnafa hareket getirir,

taksiye iş getirir,

tekne turuna yolcu getirir,

yerel ürünlere pazar oluşturur,

gençlere istihdam sağlar.

Kısacası turizmin ilçede kalmasını sağlar.

Buradan sadece kamu kurumlarına değil, özel sektöre ve yatırımcılara da bir çağrı yapmak gerekiyor.

Keban’da turizm yatırımı yapmak yalnızca bugünün hesabıyla değerlendirilmemeli.

Çünkü doğru planlanmış bir yatırım, yarının Keban’ında çok daha büyük bir değere dönüşebilir.

Butik oteller…

Doğa konaklama alanları…

Bungalovlar…

Karavan alanları…

Fırat manzaralı restoranlar…

Tekne turizmi…

Doğa sporları merkezleri…

Yöresel ürün satış noktaları…

Bunların her biri Keban’ın turizm ekonomisinin bir parçası olabilir.

Elbette bütün yükü özel sektöre bırakmak doğru değil.

Devletin ve yerel yönetimlerin de öncü olması gerekiyor.

Ulaşım yolları iyileştirilmeli.

Turizm alanlarının altyapısı hazırlanmalı.

Yürüyüş rotaları ve seyir terasları oluşturulmalı.

Tekne ulaşımı planlanmalı.

Yönlendirme ve bilgilendirme tabelaları artırılmalı.

Doğal ve tarihi alanların korunması sağlanmalı.

Tanıtım profesyonel şekilde yapılmalı.

Ve en önemlisi;

Keban için günübirlik çözümler değil, uzun vadeli bir turizm master planı hazırlanmalı.

Çünkü bir ilçenin kaderi, birkaç sosyal medya paylaşımıyla değişmez.

Kader, planlamayla değişir.

Burada bir noktayı özellikle vurgulamak gerekiyor.

Keban’ın turizme kazandırılması yalnızca Kebanlıların meselesi değildir.

Bu aynı zamanda Elazığ’ın meselesidir.

Keban’ın ziyaretçi sayısı arttığında Elazığ’ın konaklama sektörü de kazanır.

Esnaf kazanır.

Ulaşım sektörü kazanır.

Yöresel üretici kazanır.

Elazığ’ın marka değeri yükselir.

Çünkü bir şehrin turizm potansiyeli yalnızca merkezindeki tarihi yapılarla ölçülmez.

Çevresindeki doğal ve kültürel zenginliklerle birlikte değerlendirilir.

Keban da Elazığ’ın turizm haritasında çok daha büyük bir yer hak ediyor.

Bugün Çırçır Şelalesi var.

Fırat var.

Keban Barajı var.

Alabalık tesisleri var.

Buzluk Mağarası var.

Kanyonlar var.

Tarihi yapılar var.

Doğa var.

Lezzet var.

Macera var.

Ama bütün bunları bir araya getirip ziyaretçiye sunan güçlü ve bütüncül bir turizm sistemi henüz yok.

İşte asıl mesele burada.

Keban’ın eksiği zenginlik değil, organizasyon.

Eksiği güzellik değil, ulaşılabilirlik.

Eksiği değer değil, değerini gösterecek vizyon.

Keban’ın turizm potansiyelini konuşurken artık “Acaba olur mu?” diye sormanın zamanı geçti.

Asıl soru şu olmalı:

“Bunu nasıl yapacağız?”

Çünkü Keban’ın doğası bize verilmiş bir miras.

Tarihi, geçmişten kalan bir emanet.

Fırat, bu coğrafyanın hayat damarı.

Keban Barajı ise başlı başına bir mühendislik ve insanlık hikâyesi.

Bütün bunları turizm ekonomisine kazandırırken doğayı ve tarihi korumayı da başarabilirsek, Keban yalnızca kendi kaderini değil, bölgenin kaderini de değiştirebilir.

Gençler iş için başka şehirlere gitmek yerine kendi ilçelerinde gelecek kurabilir.

Üretici ürününü daha değerli satabilir.

Esnafın yüzü gülebilir.

Kadın emeği ekonomiye daha fazla katılabilir.

Ve Keban, yıllardır hak ettiği o hareketliliğe kavuşabilir.

Son sözüm şu:

Keban’ın turizm potansiyeli bir hayal değildir.

Orada duruyor.

Gözümüzün önünde duruyor.

Fırat’ın kıyısında, kanyonların içinde, şelalenin sesinde, balığın lezzetinde, tarihin izlerinde duruyor.

Bizim yapmamız gereken sadece onu görmek değil.

Göstermek.

Sadece anlatmak değil.

Ulaştırmak.

Sadece günübirlik misafir ağırlamak değil.

İnsanı Keban’da tutmak.

“Bütün bunlar var da…

Bir de otelimiz olsa!”

İşte o zaman Keban’da turizm başlamış olmaz.

Keban, turizmin kendisi olur.