15 sene karakalem ve yağlı boya çalışmaları yaptığını belirten Ali Baran, "Kuzenimin vesilesiyle Titanic filmini izledim ve mozaik sanatına yöneldim. Taşları fabrikaların atık malzemelerinden getirip burada kırdıktan sonra sanatımı yapıyorum. Genelde atık taşlardan resimler yapmaya çalışıyorum. Kendi evimin odasını atölyeye çevirdim. Tabi bunda eşimin desteği ve yardımı da çok oldu. Yaklaşık 10 ile 15 gün arasında tabloları yapmaya çalışıyorum ama tablonun büyüklüğünde bunda çok etkili oluyor. Dış ülkelere de gönderdiğimiz tablolar oldu. Genelde Avrupa ve Körfez ülkelerine gönderiyorum. İleride hedefim bu işimi daha fazla büyütmek. Bunun için de çaba sarf ediyorum” dedi.

Elazığ’ın Sivrice ilçesinde öğrenciler, şehit Eren Bülbül’ün doğum günü olan 1 Ocak tarihinde tüm Türkiye’de ve dünyada vizyona giren 'Kesişme İyi ki Varsın Eren' filmini izledi.
Sivrice Kaymakamlığı ve Elazığ Belediyesi işbirliği ile gerçekleştirilen etkinlik ile ilçe genelinde eğitim gören 100 öğrenci, gösterime giren Kesişme İyi Ki Varsın Eren filmi için Elazığ’a getirildi. Sinemaya götürülen öğrenciler, Trabzon Maçka'da 11 Ağustos 2017'de, teröristlerle kahraman Mehmetçiğin girdiği çatışmada şehit olan Eren Bülbül ve Astsubay Kıdemli Başçavuş Ferhat Gedik'in kahramanlık öyküsünü anlatan 'Kesişme: İyi ki Varsın Eren' filmini heyecanla izledi.

Öğrenciler, gösterim sonunda filmi oldukça beğendiklerini ve etkilendiklerini dile getirdi.

Elazığ’ın Baskil ilçesine bağlı Kumlutarla köyünde, yıllar önce baraj suları altında kalan mezarlar, suların çekilmesiyle birlikte gün yüzüne çıktı. 1987 yılında yapılan Karakaya Barajı, bu sene yağışların az olması nedeniyle yaklaşık 150 metre çekildi. Baraja sıfır, eski adı Adaf olan köyde, yaklaşık 700 yıllık olduğu iddia edilen tarihi mezarlıklar gün yüzüne çıktı. Tarihi mezarlar drone ile havadan görüntülendi.

“Her yerde ayrı bir mezarlık ortaya çıktı”

Suların çekilmesiyle mezarların gün yüzüne çıktığını dile getiren köy sakinlerinden Şemsettin Ütebay, “Bizim köy yaklaşık 700 yıllık bir tarihi var. 1986 yılında burası barajın altında kaldı. Barajdan sonra buralar suyun altında kaldı. Zaman zaman sular çekilince mezarla çıkıyor. Her yerde ayrı bir mezarlık ortaya çıktı. Sürekli su çekildikçe de ortaya çıkıyor" dedi.

"700 yıllık bir mezarlık"

Suların daha da çekilmesiyle eski köyün de ortaya çıkabileceğini belirten Ütebay, "Bizim eski köy bu suyun içerisindeydi. Buradan ortalama 150 metre daha su çekilirse tamamen köyün yerleşim alanına rastlayabiliriz. Fakat daha çıkmadı, şimdilik mezarlıklarımız çıktı. Dediğim gibi 700 yıllık bir mezarlık” diye konuştu.

“Kuraklıkla birlikte suyun altında kalan mezarlarımız tekrar gün yüzüne çıkmış oldu”

Ütebay son olarak, “Burada herkesin atası, dedesi, babası duruyor. Bazıları çıkarıp yeni köye götürdü, bazıları ise kalmış. 3-4 senede bir bunlar çıkıyor. Su çekildikçe çıkmaya başladı. Kuraklıkla birlikte suyun altında kalan mezarlarımız tekrar gün yüzüne çıkmış oldu” şeklinde konuştu.

Elazığ Belediye Başkanı Şahin Şerifoğulları’nın ‘Müzeler Şehri Elazığ’ projesi kapsamında hayata geçirilecek olan proje doğrultusunda, Harput mimarisinin örneklerinden biri olan Sağir Müftü Konağı, Elazığ Basın Müzesi olarak hizmete sunulacak. İş yeri teslim sürecinin ardından 1800’lü yıllarda inşa edilen ve restorasyon çalışmalarıyla yeniden hayat bulan Sağir Müftü Konağı’nın köklü bir geçmişe sahip yerel basının tarihine ışık tutacak bir müze olarak hizmete sunulması için 50 gün içerisinde tarihi yapının iç tasarımına yönelik teşhir ve tefrişat çalışmaları gerçekleştirilecek.

Elazığ’ın binlerce yıllık birikimiyle bir medeniyetler merkezi olduğunu ifade eden Başkan Şahin Şerifoğulları; “Pek çok medeniyetin izlerini bağrında taşıyan ve adeta bir açık hava müzesi olan Harput’umuzun kültürel-sanatsal zenginliğini ve birikimini geniş kitlelerle buluşturmak adına çalışmalarımız devam ediyor. Şehrimizin sahip olduğu bu güçlü birikimi yaşatmak ve geleceğe taşımak adına seçim vaatlerimizin bir ayağı da şehrimize, müzeler şehri kimliği kazandırmaktı. Köklü bir geçmişe sahip yerel basınımızın tarihine ışık tutacak Basın Müzesi için çalışmalarımızı başlatıyoruz. Harput’umuzun güzide tarihi yapılarından biri olan Sağir Müftü Konağını Basın Müzesi olarak şehrimize kazandıracağız. Köklü bir geçmişe sahip yerel basınımızın tarihine ışık tutacak Basın Müzesi, şehrimizin kültürel zenginliğine katkı sağlayacaktır” diye konuştu.

              20 Temmuz 1954’te Denizli’nin Güney ilçesinde doğdu. İlkokul ve orta okulu Güney’de; liseyi Aydın ve Nazilli Liselerinde okudu. DTCF, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünden Ankara Yüksek Öğretmen Okulu öğrencisi olarak mezun oldu.

            3 Mart 1978’de Uşak Öğretmen Okulunda öğretmenliğe başladı; Denizli Lisesinde ve Denizli Anadolu Lisesinde çalıştı.  1991-1994 Denizli İl Millî Eğitim Müdürlüğünde Şube Müdürü olarak görev yaptı.

              1994-2017 arasında Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesinde Türk Dili ve Edebiyatı ve Türkçe Öğretmenliği Bölümünde Öğr. Gör. Olarak çalıştı. Halk bilimi alanında Yüksek Lisansını tamamladı.  Evli; üç çocuk babası, iki torun dedesi.

YAYINLANMIŞ ESERLERİ:

  *Yaşamın İçinden Folkloruyla GÜNEY, Denizli Büyükşehir Belediyesi Yayını 2019

*KANADI KIRIK GÜVERCİNDİR SEVDAM –şiir-, DTO Yayını 2007 Denizli –

 *ŞİİRLERLE DENİZLİ-şiir-, Denizli Belediyesi Kültür Yayınları, 2010   

*ÇAĞDAŞ TÜRK DİLİ –YAZILI VE SÖZLÜ ANLATIM- Üniversiteler İçin- Bölüm yazarı  Gökçe Kitabevi, 4. Baskı Ankara 2012

*ÇATALÇEŞME ŞİİR AKIYOR -Denizlili şiir kitabı yayınlanmış olan şairler antolojisi- , Denizli Belediyesi Kültür Yayınları, 2014

*GÜNEŞ EKTİM GÖNLÜME –şiir- Boy Yayınları, 2017 Ankara

SÜRELİ YAYINLARDA YAZI ÇALIŞMALARI

*”Geçmişten Günümüze DENİZLİ Yerel Tarih ve Kültür Dergisi”nde yayın kurulu üyeliği ve yazarlık. Ege Life;İzmir,   İmaret;Karaman,  Yenises; Osmaniye, Vatan Bir; Ankara  vb dergilerde makaleler. BİZ, AYKIRI EDEBİYAT vb online dergilerde yazılar.

*DEHA 20 gazetesinde 1999 dan bu yana, Denizli ve ülke gündemine dair olayların arka planını konu edinen kültürel içerikli haftada iki yazıyla köşe yazarlığı.

*www.izmirkenthaber.com   *www.aydın24haber.com ‘da köşe yazarlığı

DEHA TV de 2016-2020 arasında “Şerif KUTLUDAĞ ile SOHBET TADINDA” adında kültür sanat içerikli programın yapımcısı ve sunucusu.

*Denizli Büyükşehir Belediyesi Kent Konseyi, Kent Şâirleri Topluluğu üyesi. 2013-2018 arasında şiir atölyesinde moderatörlük: Denizli ve yurt genelinde şiir dinletileri, ulusal ve uluslararası şiir etkinlikleri.

 *İZŞABED-İzmir Şâirler ve Bestekârlar Derneği Genel Sekreteri *KSŞ Karşıyaka Sevgi Şâirleri Grubu Dönem Sözcüsü

*İLESAM Türkiye İlim ve Edebiyat Eserleri Meslek Birliği üyesi

Naçizane gazetemiz ve sizi tanımak isteyen okurlarmız adına bir kaç sorumuz olacak size , Cavaplandırırsanız onur duyarız .

1. Şiirin gölgesi ne zaman üzerinize düştü?

                Şiirin gölgesi, ilk olarak Güney ilçemde, orta okul yıllarında üzerime gelmeye başladıysa da  Aydın Lisesinde birinci sınıfta bir şiirim Aydın’da yayınlanan Yeni Kıroba Gazetesinde yayınlandığında üzerime düşmüş oldu.

2. Şiirin kalbi sizce nedir?

                  Şiirin kalbi terimi öncelikle soyut yani mücerret bir mekânı ifâde eder. Her şâirin  ömrü boyunca gönül dünyasında sürdürdüğü  bir şiir yolculuğu vardır. Bu yolculuk sırasında zaman zaman  kalbinde,  kalbinin sahibiyle buluştuğunu hissettiği  özel zamanlar, uzun yolculuklar sırasında mola verilen ara mekânlara benzer.

                    Nasıl ki her yolculukta varılmak istenilen bir hedef varsa, şiir yolculuğunda da her şâirin varmak istediği bir yer; “şiirin kalbi” vardır. 

                   Aşk kelimesinin nasıl ki cinsellikten fenafillah makamına kadar çok farklı anlamları varsa, şiirin kalbi konusunda da her şâire göre farklı tanımlar ve yorumlar olabiliri.

                   Necip Fazıl, “Sanat Allah’ı aramakmış!..” der ya, bir şiir bize Allah duygusunu hissettiriyorsa, heyecanlandırıyor  ve bulduruyorsa işte orası şiirin kalbidir bana göre…

3. Kardeş şehirler olan Elazığ ile Denizli’nin şiir kardeşliğini nasıl tanımlarsınız?

Her iki şehrimizi kadîm Türk vatanı eyleyen ve  manevî bekçileri olan alperen gazileriz vardır: Elazığ’da Balak Gazi, Denizli’de Server Gazi şehirlerimizin manevi bekçileridir. 

Hem Elazığ’ımızı hem de Denizli’mizi kadîm kültürleri olan şehirlerimiz olarak görürüm: Elazığ, Harput’la simgelenen yerleşik şehirlerde olması gereken değerleri; şiiri, türküleri, müziği, oyunları vb kültürü ve sanatı üretmiş ve korumuş olan özellikli kültür şehirlerimizdendir. Denizli’miz de 1245’te Ahi Evran’la başayan ahilik kültürünün değerlerini o günden bugüne sürdürüp gelen köklü bir kültür şehrimizdir.

                  Denizlili şâirler olarak bizi şiir konusunda heyecanlandıran şehridir Elazığ! Hazar Şiir Akşamları, Sivrice Şiir Günleri, Manas Şiir Platformlarını duyup uzaktan uzağa bir gün Denizli’mizde de bunların olmasını hayâl ederken gün oldu Denizli’mizde de şiirin mayası tutuverdi. Ulusal ve Uluslar Arası Yâren Şâirler Şöleninde Elazığ’ın özel şâirlerinden merhum Ahmet Tevfik Ozan ile çok değerli üstâdımız Mahir Gürbüz ile yollarımız kesişiverdi. Bu buluşma Elazığ’la Denizli arasında şiir köprülerinin kurulmasına vesile olan hayırlı birer buluşma olarak meyvesini verdi zaman içerisinde…

                   Bu noktada özel olarak merhum Ahmet Kabaklı üstada bir paragraf açmak gerekiyor haliyle: Kabaklı hocamız beş ciltlik “Türk Edebiyatı Tarihi” ile bütün Türkiye’mizde şiirimizi, şâirimizi, edebiyatımızı, kültürümüzü ve tarihimizi sevdirerek Türk Milletinden olma duygularını nakış nakış işlerken bundan Denizli de nasiplendi doğal olarak.  

 Bizim özel tarihimizde 1970lerde merhum Ahmet Kabaklı’nın şahsında başlayan şiir ve edebiyata olan sevgi ve ilgimiz, 1973-1977 arasında Ankara’da DTCF öğrenciliğim sırasında Niyazi Yıldırım Gençosmanoğlu’nun yiğit sesi ile ete kemiğe bürünüverdi. 1980’de Elazığ kültürünün özel insanlarından şâir-yazar Bedrettin Keleştimur ile olan asker arkadaşlığımız şahıslarımızda Denizli-Elazığ arasında kurulan gönül köprülerinin sağlam ilmiklerinden olup eldi o günden bugüne kadar.

                       Elazığ musıkisinin ve kültürünün özel isimlerinden ve simâlarından olan Lokman Tasalı’nın;  oğlu, Denizli’deki Elazığ  Kürsübaşı Kültür Derneğinin başkanlığını da yürüten  Kemal Tasalı’nın Denizli’mizde mühendis olarak görev yapması ve Denizli’nin eniştesi olması dolayısıyla Denizli’mizde uzun süreli bulunuşları sırasında kendisinden Elazığ kültür ve sanatı adına nasiplenmiş ve nasipleniyor olmamız işte Denizli-Elazığ arasındaki şiir kardeşliğini pekiştiren güzelliklerden birisi oluverdi.

                     Bu bağlamda, Denizli’mizde Elazığ Kürsübaşı Kültür Derneği’nin  kurulmuş olması iki şehir arasında kurulan şiirin vesile olduğu gönül köprülerinin ne kadar sağlam bir zemine oturduğunun muhteşem bir göstergesi oluverdi.

                    Kabaklı isminin önemli temsilcisi Esat Kabaklı üstadımızın hem ülkemizde hem de Denizli’mizdeki konserleriyle gönüller arasındaki ördüğü sevgi bağları aynı zamanda da şehir kardeşliklerinin de önemli unsurlarından birisi olmaktadır.

                    Sevgili Talat Özer öncülüğünde  vücut bulan TELMİH dergisi, derken Elazığ’ın  yeni kuşak  çok değerli şâirlerinden sevgili Cihan Berdibek’in hem “Yüreğimin Depremi” hem de “Efsa”sına  önsözü bizim kalemimizden istemiş olması da Elazığ-Denizli şiir kardeşliğinin en önemli ve taze örneklerinden birisidir.

                   Şahısların ve kurumların şahıslarında temsil ettikleri yörelerinin kültürleri zaman içerisinde bir gönül alış verişiyle özellikle de şâirler, sanatçılar ve kültür insanlarınca sağlam birer köprüye dönüştürülmektedir. Biz bu konuda bizlere de bu gönül köprüsüne bir tuğla koymayı nasip ettiği için Allah’a şükrü borcumuz vardır.

                   Bu vesileyle Denizlili şâirler adına Elazığ’daki şâir dostlarımıza ve şiir gönüllüsü güzel insanlarımıza şiirli sevgiler, saygılar ve selamlar sunuyoruz…

Bir çocuğun elinde dönen topacı gibi,
Beratını bekleyen kulun amacı gibi,
Rüzgarları saklayan dağın yamacı gibi,
Yolumda izin saklı sözüm sana müptelâ.

Çölümde açan çiçek dilimde şarkı sensin,
Elemin mutluluktan gerçekten farkı sensin,
Feleğin yüreğimde döndüğü çarkı sensin,
Dilimde sözün saklı yüzüm sana müptelâ.

Özlemler girdabında karanlık yollardayım,
Sorgusuz infazlarda hal bilmez ellerdeyim,
Adım çıkmış maşuka pervasız dillerdeyim,
Külümde közün saklı yazım sana müptelâ.

Umudun bayraktarı sabrın anahtarısın,
Çilenin mihmandarı aşkın silâhtarısın,
Geçmeyen yıllarımın bitmeyen ihtarısın,
Falımda hüzün saklı özüm sana müptelâ.

Cihan BERDİBEK

*2020 Cemal Sâfi şiir yarışması seçkisi

Mahalleli kadınlarla birlik kurup her bayram öncesi tarihi çeşmede halı yıkadıklarını belirten Sibel Kuşaksız, "15 yıldır buradayım ve çocukluğum buralarda geçti. Çeşmemiz, tarihi bir çeşme. Senelerce temizliğimizi burada yapıyoruz. Çarşıdan akrabalar, arkadaşlar ve komşular her şeyimizi burada yıkıyoruz. Biz de bayram temizliğimize başladık. Halılarımızı yıkadık. Bayram telaşı var ve herkes temizliğini yapıyor. Bu tarihi çeşmeyi bilen herkes geliyor" dedi.

Asırlardır halılarını çeşmede yıkadıklarını dile getiren 60 yaşındaki Nevin teyze ise "Eskiden beri çeşmenin başına kazan kurarlardı, çamaşır yıkarlardı. Hala devam ediyor, halılar yıkanıyor. Sağ olsun yeni muhtarımız da halı yıkama yeri yaptı. Özellikle bayram ve kış temizliğinde halıları hep burada yıkıyoruz. Su halıları o kadar temiz ediyor ki, bugün makinalar o kadar temiz yıkamıyor" diye konuştu.

Mahalle muhtarı Selahattin Kuşaksız da, "Bu tarihi çeşmemizde kadınlar, bayram temizliği yapıyor. Çeşmemizin tarihi, 1318 yılına dayanıyor. Hem köy hayatı hem de şehir hayatı yaşıyoruz. Kadınlar özellikle birlik olup sıra yapmışlar. Günde bir evin bayram temizliğini yapıyorlar. Biz de mahalle muhtarı olarak belediyemizin yardımıyla çeşmemizin çevre düzenlemesini yaptık, vatandaşın hizmetine sunduk. Her bayram aynı, değişen bir şey yok ve bu bir gelenek haline gelmiştir” şeklinde konuştu.

Diyanet İşleri Başkanlığınca düzenlenen programlar çerçevesinde, 15 Temmuz hain darbe girişimi sırasında millete ihanete karşı birlik ruhu aşılayan ve manevi bir güç sağlayan sela sesi, saatler 00.13 itibarıyla ülke genelinde olduğu gibi Elazığ’da da bin 11 camide aynı anda yeniden yükseldi. 15 Temmuz 2016 gününde FETÖ terör örgütü tarafından düzenlenen hain darbe girişiminin 5’inci yılında, şehit olan vatandaşlar için tüm camilerden yükselen sela seslerinin ardından dualar edildi. İmam-ı Azam Camisinde İmam Hatip Şinasi Bay ile Müezzin Kayım Ömer Faruk Yıldırım dönüşümlü sela okuyarak başta 15 Temmuz gecesi olmak üzere hayatını kaybeden şehitler için dua okudu.

Cami İmam Hatibi Şinasi Bay ise “ Ülkemizde 93 bin camide okunmakta olan, ilimiz genelinde yaklaşık bin camide selalar okundu. Biz de burada camimizde arkadaşımızla birlikte selamızı okuduk. 15 Temmuz gecesini hiçbir zaman unutmayacağız, bu millet hiçbir zaman unutmayacak. Kara ve uzun bir geceydi. Milletin zaferiyle sonuçlanan bir geceydi. Türkiye olarak, millet olarak birlik ve beraberlik içerisinde uzun bir gece olmasına rağmen, o gece milli bir zaferle, halkın zaferiyle çıktık. Gece 00:13’te selalarımız okuyoruz. 5’inci yılını yaşadık. Cenab-ı hak bu millete bir daha İstiklal Marşı yazdırtmasın ve 15 Temmuz gibi kara gecelerini tekrar bizlere göstermesin” dedi.

Program kapsamında Elazığ’da sabah saat 04.45’de minarelerden sela sesi yükselecek.

Elazığ’da ikamet eden 5 çocuk babası Alican Özen (46), 10 yıl önce bakımsız bir şekilde satın aldığı ve bu süre zarfında 100 bin lira masraf ettiği 1929 model klasik otomobiline göz gibi bakıyor. Evinin bahçesindeki kapalı garajında muhafaza ettiği aracının günlük bakımını her gün yapan Özen, bazı günlerde ise aracıyla şehir turuna çıkıyor. Görenlerin fotoğraf çekmek, düğünlerde kullanmak istediği bu klasik aracına taliplerin olduğunu belirten Özen, yakın tarihler 600 bin lira teklif gelmesine rağmen aracını satmadığını söyledi. Aracını kapalı garajında muhafaza ettiğini belirten Alican Özen, "Bu klasik aracı 10 yıl önce Antalya’dan bir kadından takas usulüyle edindim. Aracımı Antalya’da modifiye ettirdim. Aracım, 1929 Amerika yapımıdır. Bu araçlar Türkiye’de nadir bulunuyor. Bölgemizde yok, aracın günlük bakımlarını yapıyorum. Kendi evimin bahçesinde kapalı otoparkım var, orada muhafaza ediyorum. Bu şekilde de kullanıyorum" dedi.

"600 bin lira teklif geldi ama kabul etmedim"

Aracı aldığında bakımsız olduğunu ve araca ciddi bir masraf yaptığını dil getiren Özen, "Bu aracı ilk aldığımda bakımsız bir haldeydi. Aracı daha önce bir dizide oynatmışlar, onun üzerine geçici bir siyah boya yapmışlardı. Ben onu temizlettim, altında kendine ait orijinal boyası çıktı. Modifiyesini de Bursa’da ustalara yaptırdım. Külfetli de bir masraf yaptım. Toplam 10 yıl içerisinde ortalama 100 bin liraya yakın bir masrafım oldu. 600 bin liralık bir teklif geldi ama ben aracımı satmadım. Değerini bilen insan olursa belki düşünebilirim" diye konuştu.

Aracı görenlerin şaşkınlık geçirdiğini ifade eden Özen, "Bazen çarşıda tur atıyorum. Görenler fotoğraf çekiyorlar. Düğünler için isteyenler oluyor. Sünnet düğünleri için bile isteyenler var. Birkaç defa aracı verdim ama fazla yıpranmaması açısından da böyle kullandırmak istemiyorum" şeklinde konuştu.

Yaklaşık 68 bin hektarlık su yüzeyine sahip 3 tarafı baraj ve havzalarıyla çevrili olan, Türkiye’nin yarımadası kenti konumundaki Elazığ, sualtı fauna ve flora çeşitliliğiyle dalış tutkunlarının bir numaralı tercihi haline geldi. Doğal güzellikleriyle yerli ve yabancı turistlerin ilgisini çeken Keban ve Karakaya Baraj Gölü ile Hazar Gölü, içerisinde bulundurduğu farklı türdeki canlılarıyla dalgıçlara görsel şölen sunuyor. Dalgıçların ve su altı meraklılarının ilgi odağı haline gelen Elazığ’ın sularına İl Tarım ve Orman Müdürü Turan Karahan’ın da katılımıyla dalgıç eğitmeni Nizam Kaya ve ekibi tarafından dalış gerçekleştirildi.

"Elazığ mini bir Türkiye modeli"

İl Tarım ve Orman Müdürü Karahan, Keban ve Karakaya’da suyun dibine bakıldığında alabalık, sazan, kerevitin dışında çok çeşitli balık türlerinin olduğuna şahitlik ettiklerini söyledi. Verimli bir dalış gerçekleştirdiklerini belirten Karahan, su altındaki canlı çeşitliliğinin zengin olduğuna dikkat çekerek, "Türkiye’de iç sularda üç tarafı sularla çevrili olan mini bir Türkiye modeli ilimizin 68 bin hektar su yüzeyi alanı var. Keban, Karakaya ve Hazar gibi kaliteli sulardan oluşan bir su kaynağımız var. Bugün dalgıç hocamızın nezaretinde dalış yaptık. Bölgede gerçekten görmüş olduğumuz kerevitler dünyanın en kaliteli, en lezzetli kerevitleri. Bu zenginliğimiz koruma ve sürdürülebilir hale getirme adına lütfen sularımızı, çevremizi koruyalım. Bunları kirletmeyelim ki bu üretimler ve devam etsin. Bizim özellikle Keban ve Karakaya’da suyun dibine baktığımız zaman alabalık, sazan, kerevitin dışında çok çeşitli balık türlerinin olduğuna da şahitlik ettik. Bunları önümüzdeki süreçte inşallah yapacağımız AR-GE çalışmalarıyla ekonomiye kazandırma noktasında bazı girişimlerimiz olacak" dedi.

"Bölge canlı çeşitliliği olarak zengin bir bölge"

Keban Baraj Gölünde dalış yaptıklarını aktaran dalgıç Faruk Gül de "Gerek eğitim gerekse tanıtım dalışı gibi bir çok faaliyet gösteriyoruz. Bölgemiz canlı çeşitliliği olarak batık kentlerimiz olarak da zengin bir bölge. Bu bölgede bugün kerevitleri incelemeye geldik. Kerevitler de doğuda ender bulunan bir canlı türüdür. Kerevitlere ve su altı faunasına baktık. Bölgede yılan balığı, inci kefale benzeyen siraz balığı, alabalıklar ve sazanlar gibi birçok balık çeşidi mevcut. Biz de bu heyecanı her defasında tekrar tekrar yaşayarak görüyoruz ve keyifli dalışlar gerçekleştiriyoruz" diye konuştu.

Tarihi Harput Mahallesi’nde bulunan M.Ö. 8. yüzyılda Urartu Krallığı tarafından yapılan Harput Kalesi’nde kazı çalışmaları, FÜ Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi Güzel Sanatlar Bölüm Başkanı Prof. Dr. İsmail Aytaç’ın başkanlığında sürüyor. Bu kapsamda geçen dönem yapılan iç kale kazı çalışmalarında Cihadiye Yüzüğü bulundu. Birinci dünya savaşının başladığı 1914 yılında Müdafaa-i Milliye Cemiyeti tarafından üretilen yüzüğün, orduya gelir kapısı oluşturmak satıldığı biliniyor. Türkiye’de şu ana kadar 2 tane örneği olduğunu bilinen yüzüğün, bir örneği de arkeolojik kazılarda ilk defa Harput’ta çıktı. Demir dökümden yapılan yüzüğün iki tarafından ay yıldız ve ortasında da Müdafaa-i Milliye yazısı yer alırken, imitasyonlarının yapılarak Harput hatırası olarak ziyaretçilere sunulmasının düşünüldüğü aktarıldı.

“Harput yetiştirdiği asker komutanlarıyla ünlüdür”

Harput Kalesinde insan yaşantısına ait her türlü buluntuya rastladıklarını belirten Kazı Başkanı Prof. Dr. İsmail Aytaç, “Bunlardan biriside 1. Dünya Savaşında özellikle askeriyeye yardım olsun diye savunma bakanlığının yaptırdığı, hatıra olarak sattığı cihadiye yüzüğüdür. Bu 1. dünya cihat savaşına destek olarak ve yüksek miktarlarda satılmıştır. Maddi değeri düşük olmakla beraber askeriyeye destek olması, manevi değeri yüksek bir hatıra olarak kalmıştır. Sultan Reşat’a hediye edilmiştir. Harput Kalesinde restorasyon projesini yaptığımız konutun içerisinden çıktı. Harput yetiştirdiği asker komutanlarıyla ünlüdür. En ünlülerinden birisi İslam Orduları Komutanı Belek Gazi’dir. Sonrasında da devam etmiştir. 1. Dünya savışında da çok sayıda Harput’lu komutan görev almıştı. Oradan devlete bağımlılık ve düşkünlük ifadesi olarak kalede de böyle bir arkeolojik buluntunun bulunması bizi memnun etti”

“Arkeolojik kazılarda çıkan tek örnektir”

Türkiye’de bilindiği kadarıyla 2 örneği olduğunu dile getiren Aytaç, “Ama arkeolojik kazılarda çıkan tek örnektir. Biz bunu hatıra olarak kendimiz de imitasyonlarını yapacağız. Harput hatırası olarak gelen ziyaretçilerimize sunacağız. Bu açıdan Harput’taki bu cihadiye yüzüğü sembolik anlamda büyük değer ifade etmektedir. Döküm tekniği olarak demirden yapılmış olan yüzüğün yazının iki tarafında ay yıldız, ortasında da Müdafaa-i Milliye ifadesi vardır. Hicri 1332 yılı yazmaktadır. Bu da miladi olarak 1914 yılına geliyor. Tam da birinci dünya savaşının başladığı yıla denk gelmektedir. Bilindiği üzere 1. Dünya savaşında Türkiye çok büyük kayıplar ve şehitler vermişti. Kurtuluş savaşıyla da ancak Türkiye Cumhuriyetini kurmuştu. Onun bir hatırası olarak da Harput kalesinde bulunması, buranın manevi hafızası açısından önem arz etmektedir. Harput evliyalar şehridir. Harputlu olarak da bizi çok mutlu etmiştir” diye konuştu.

“Bir pazılın parçalarını bir araya getiriyoruz”

Yaşanmışlıkların her dönemine ait bu tür belgelerin UNESCO’da kültürel değer açısından bir değer ifade ettiğine değinen Aytaç, “Her döneme ait bu yazılı belgeleri, okunabilir mühürleri, yayınladık ve yayınlamaya devam ediyoruz. Bir pazılın parçalarını bir araya getiriyoruz. O açıdan da yüzüğün bulunması önemlidir. UNESCO’nun tek bir değeri yok, çok değeri var. Çok değer içerisinde bu da bir değer olarak bize katkı sağlayacaktır” ifadelerini kullandı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın desteğiyle Elazığ Valiliği tarafından 8-11 Eylül tarihlerinde ilki düzenlenecek olan Harput Kısa Film Festivali başvuruları başladı. Harput’un tanıtımını yaparak Elazığ şehrinin kültür ve sanat hayatına katkı sağlamayı amaçlayan ulusalda ise sinema sanatı ve sanatçılarına destek olmayı hedefleyen festivalin bu yıl 8-11 Eylül tarihlerinde yapılacağı aktarıldı. Kısa film ve belgesel film yarışmaları ile genç sinemacıları desteklemeyi amaç edinen festival de aynı zamanda deprem ve afet temalı senaryo yarışması ile birlikte deprem gerçekliğine de vurgu yapılacağı kaydedildi.

Başvuruların festivalin internet sitesi "harputfilmfestivali.com" üzerinden 6 Ağustos Cuma gününe kadar online olarak gerçekleştirileceği aktarıldı.

Tarihi Harput Mahallesi’nde bulunan ve kent merkezine 11 kilometre uzaklıkta yer alan Buzluk Mağarası, sıcaklardan bunalanların her yıl olduğu gibi bu sene de uğrak noktası haline geldi. Sıcaklığın gün içerisinde zaman zaman 40 dereceye yaklaştığı kentte, Harput’a çıkan vatandaşlar eksi 20 derecenin altına düşen mağaraya uğramadan geri dönmüyor. Yaklaşık 150 metre uzunluğunda olan buzluk mağarasının belli bir kısmına kadar girile biliniyor. Mağara girişinden itibaren gelen soğuk hava içeri girenleri serinletirken, belirli bir süreden sonra durulmaz hale geliyor. Tamamen turizme kazandırılması için proje çalışmaları yapılan, buzluk mağarasının gerekli düzenlemelerin ve bakımların yapılmasıyla turizme de önemli bir katkı yapacağı değerlendiriliyor.

Dışarısının 30 derecelerin üzerinde olduğunu belirten Kürşat Okyay, “ Mağaranın girişi 5 derecelere kadar düşüyor. Aşağı inince derece çok fazla düşüyor. En fazla 10 metre aşağı indik. Aşağısı yaklaşık eksi 30 dereceydi. Şuan ellerimiz ve tüm vücudumuz dondu. Zaten aşağı inince görülüyor. Duvarlar tamamen buz tutmuş. Yöre halkı serinleme geliyor. Eski zamanlarda burada yazın peynirlerini, çökeleklerini bozulmaması için buralarda bekletirlermiş. O yüzden dolayı yazları çok soğuk. Buranın bir ışıklandırması vardı ve arkeolojik çalışma yaptılar. Bence o şekilde tekrardan yapıp turizm açmaları gerekiyor. Çünkü çok kıymetli bir yer” dedi.

Dışarısının 40 derece olduğunu aktaran Açelya Okyay “Elazığ çok sıcak bir yer. Aşağıda gerçekten dondum. Böyle bir soğukluk yok. Çok üşüdük. Aşırı soğuk. Birde duvarlar buz tutmuştu. Çok soğuk olduğu için fazla inemedik. Bence yapılırsa turizme gerçekten katkı sağlayacağını düşünüyorum. Her konuda. Maddi ve manevi olarak” diye konuştu.

Elazığ için tarihi bir yer olduğunu dile getiren vatandaşlardan Mehmet Tatu ise“Bu sıcaklarda harika bir yer. Gelmelerini tavsiye ederim. Biraz yorulduk ama gerçekten tarif edilemeyecek kadar güzel. Yukarısı şuan 39, 40 derece ama aşasıyla çok fark var. Nereden baksan 60 derece oynuyor. Harika bir yer. Ben de Elazığlı olmama rağmen ilk defa geldim. Daha önce restorasyon çalışmaları olmuştu. Fazla gelme şansım olmadı ilk defa girdim. Çok üşüdüm. Fazla duramadım” şeklinde konuştu.

İdareci ve Bürokratlar Birliği Derneği tarafından çocukların zararlı alışkanlık edinmelerine karşı farkındalık oluşturmak amacıyla unutulmaya yüz tutan geleneksel oyunları bugüne taşıma ve kaynaşma adına yürütülen Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından desteklenen “Geleneksel Çocuk Oyunları Projesi” kapsamında Kırklar Mahallesi konteyner kentte etkinlik gerçekleştirdi. Düzenlenen etkinlikte çocuklara,maske, kolonya, tohumlu oyun setleri ve top hediye edildi. Elazığ Belediyesi Mehter Takımı tarafından verilen konser sonrası Vali Erkaya Yırık ve protokol üyeleri çocuklarla çeşitli oyunlar oynadı. Hediyeler ile mutlu edilen çocuklar, unutulmaya yüz tutmuş oyunlarla doyasıya eğlenceli bir gün geçirmeleri sağlandı.

Etkinliğe Vali Erkaya Yırık, Fırat Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Fahrettin Göktaş, İdareci ve Bürokratlar Birliği Derneği Genel Başkanı Yücel Can, STK Temsilcileri, kurum öüdürleri ile konteyner kentte kalan aileler ile çocuklar katıldı.

Sivricede “Geleneksel Çocuk Oyun Parkı Projesini” hayata geçireceklerini dile getiren İdareci ve Bürokratlar Birliği Derneği Genel Başkanı ve Proje Koordinatörü Yücel Can “ Geleneksel oyunlarla çocuklara örnek olmalıyız. Türkiye’de ilk kez 2012 yılında Elazığ’da başlattığımız bir projeyi inşallah bu sene valimizin de desteği ile Elazığ’da Geleneksel Türk Çocuk Oyunları parkının da yapımını başlatacağız” dedi.

Bu tarz etkinliklerin çocukların kültürel gelişimleri adına önemli olduğunu dile getiren Fırat Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Fahrettin Göktaş ise” Özellikle bizim Türk toplumuna ait unutulmaya yüz tutmuş bir takım geleneksel çocuk oyunlarımızın bir nebzede olsa çocuklarımıza hatırlatılması ve kitle iletişim araçlarından uzak tutulması amacıyla yapılan bu etkinlik ilimiz adına önem taşımaktadır” diye konuştu.

Devletin tüm imkanları ile gerek konteyner da kalan gerek ise depremzede olan vatandaşların yanında oluklarını vurgulayan Vali Erkaya Yırık da” Yapılan etkinliğin konteyner kentte yapılmasının çok isabetli bir karar olmuştur. Deprem yaşamış bir vilayette öncelikle çocukları mutlu edelim, onları eğlendirelim, geleneksel çocuk oyunları vesilesi ile mutluluklarına mutluluk katalım, havaları değişsin, ortamları değişsin çocuklara moral olsun, normal hayatın her daim devam ettiği anlayışının idrakini de bir vesile yaşatalım istemişler ben kendilerine teşekkür ediyorum. Devletin tüm imkanları ile gerek konteyner da kalan gerek ise depremzede olan vatandaşların yanındadır. Devletimiz güçlüdür bu gücünü de her zaman halkının faydasına kullanmıştır” ifadelerini kullandı.

Tarihi Harput Mahallesi’nde bulunan M.Ö. 8. yüzyılda Urartu Krallığı tarafından yapılan Harput Kalesi’nde 2021 kazıları başladı. Tarihi kaynaklara göre MÖ 8. yüzyılda Urartu Krallığı tarafından kurulan ve tarihe ışık tutan Harput Kalesi’nde, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Valilik ile Fırat Üniversitesi işbirliğinde 7 yıl önce yeniden başlatılan kazı çalışmaları her yıl düzenli olarak sürüyor. Bu yıl Urartu kutsal alanı, gizli geçit alanı ve Bizans katmanı olmak üzere yaklaşık bin metrekarelik alanda kazı çalışması yapılacağı öğrenildi. Çalışmalarda FÜ Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi Güzel Sanatlar Bölüm Başkanı Prof. Dr. İsmail Aytaç’ın kazı başkanlığında 40 kişilik ekip görev alıyor. 4 ay sürecek olan kazı çalışmaları düzenlenen tören ve kurdele kesimi ile açıldı. Ardından Harput Kale kazısı fotoğraf sergisi gezildi. Son olarak ise kazı yapılacağı alanda Vali Erkaya Yırık ve protokol üyeleri ilk kazmayı vurdu.

"1 ay öncesinde tarihi tapınak alanı ortaya çıkartıldı"

2014 yılında başlayan Harput iç kale kazılarının 7 yıldır devam ettiğini belirten Vali Erkaya Yırık, “Son 2 yıldır pandemiye rağmen yine aksamış olsa da çalışmalar devam etti. Bugün itibari ile 2021 yılı iç kale kazıları devam edecek. Bugüne kadar önemli bir mesafe kaydedildi. Yaklaşık 1 ay öncesinde hocamızın yaptığı çalışmalar neticesinde tarihi tapınak alanı ortaya çıkartıldı. Bu alanda elde edilen esirlerin alı konulduğu, kale içerisinde yaşayan vatandaşların su sarnıcı olarak kullandığı alanlarda gün yüzüne çıkartıldı. Elazığ’ımız kadim geçmişi, binlerce yıllık tarihi ile birçok medeniyete beşiklik etmiştir. Bu cümlenin örneği budur. Kaledeki çalışmalar ortaya koyuyor ki 5 bin yıllık tarihe mekan olmuş, bir çok medeniyete anavatanlık etmiş bir mekandır. İsmail hocanın her talebine ilin valisi olarak elbette diyerek çalışmalarını kolaylaştırmaya çalıştık. Ekibiyle güzel bir mesai harcadı. Hepsini kutluyorum. Yaptığımız her çalışma, hizmet ve adım Elazığ’ın gelişimi içindir. Sonraki yıllarımız çok daha güzel olacak. Elazığ turistik anlamında üst sıralara çıkacaktır” dedi.

"Gizli geçitlerden 2 tanesini bu sene turizme kazandırmayı planlıyoruz"

Harput iç kale kazısı 2021 yılı çalışma sezonunun başladığını aktaran Kazı Başkanı Prof. Dr. İsmail Aytaç, “Harput’ta yerleşimin milattan önce 4 bin yıllarında başladığı, araştırmalar ve buluntularla kesinleşti. Harput kalesinde ise en az milattan önce 8. Yüzyılda Urartu yerleşimlerinin yoğun olduğunu bilmekteyiz. Bu seneki alan çalışmalarında özellikle 2 tane kutsal alanı turizme kazandırılmasıdır. 2 sarnıçtır. Biri tarihsel olaylara tanıklık etmiş, zindan olarak da kullanılan alanın turizme kazandırılmasıdır. Bu kutsal alanlardan gizli geçitlerden 2 tanesini yine bu sene turizme kazandırmayı planlıyoruz. Ayrıca kalenin içinde Osmanlı dönemine ait bir konutumuz var. Projesi bitme aşamasındadır. Onun da uygulaması için kaynak arayışımız devam ediyor. Buradaki çalışmalarımızın nihai hedefi kısa süreli değildir. Bu işler aşama aşama gidince belli bir sonuca varacaktır” diye konuştu.

Kazının başlamasına Vali Erkaya Yırık’ın yanı sıra, FÜ Rektörü Prof. Dr. Fahrettin Göktaş, İl Emniyet Müdürü Celal Sel, İl Turizm ve Kültür Müdürü Ahmet Demirdağ, Kazı Başkanı Prof. Dr. İsmail Aytaç ve STK temsilcileri katıldı.

UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesine giren ve 4 bin yıllık tarihi geçmişe sahip olan Elazığ’ın simgesi Harput Mahallesi’nde Elazığ Belediyesi KUDEB birimi tarafından tarihi yapılara yönelik çalışmaları sürüyor. Bu kapsamda Osmanlı mimarisiyle 1632-1634 yıllarında inşa edilen tarihi Hoca Hasan Hamamı’nın yeniden ayağa kaldırılması için çalışma yapılıyor. Elazığ Müze Müdürlüğü denetimde süren çalışmalarda 30 kişilik ekip görev alıyor. Çalışmalar kapsamında arkeolojik kazı, iskele kurulumu ve ana kubbeyi askıya alma çalışması yapılıyor. Yüksek ve görkemli kubbesiyle dikkat çeken tarihi hamamın çalışmaların tamamlanmasının ardından aslına uygun olarak restore edilerek Hamam Müzesi olarak turizme kazandırılması hedefleniyor.

Harput’un, Elazığ için büyük öneme sahip olduğunu belirten Elazığ Belediyesi Yapı Kontrol Müdürü Fehmi Taner Öztekin, “Harput’un geçici UNESCO miras listesinden kalıcı listeye geçmesi için Belediye Başkanımız Şahin Şerifoğulları’nın talimatı ile çalışmalar sürüyor. Bunlardan biri olan Hoca Hasan Hamamı restorasyon çalışmalarında bulunmaktayız. Hoca Hasan Hamamı bin 1634 yılında inşa edildiği bilinmektedir. Zamanımıza kadar ulaşabilmiş klasik Osmanlı tipi hamamlardan biridir. İki giriş kapısı bulunmaktadır. Batıda ki kapı sade olmasına karşılık, Doğu kapısının kubbeli oluşu dikkat çekicidir. Restorasyon ihalemiz 16 Mart 2021 tarihinde yapılmıştır. 17 Mayıs 2021 tarihinde iş yeri teslimi yapılarak başlanılmıştır. İşimizin süresi 210 gündür. Restorasyon çalışmaları sonrasında Harput’u tanıtmak amacıyla hizmete sunulacaktır” dedi.

Yer teslimi yapıldıktan sonra yoğun bir şekilde arkeolojik kazı çalışmalarına başladıklarını aktaran şantiye şefi Halil Aydoğdu, “Kazı çalışmalarında özgün beden duvarlarına ulaşmaya çalışıyoruz. Ardından özgün zemini de bulduktan sonra kazı çalışmaları tamamlanacak. Bina çevresinde iş iskelesi yapılmaktadır. Bina içerisi askıya alınarak güçlendirildi. Böylece kubbe üzerinde yapılacak çalışma için güvenlik tedbirleri alındı. Bundan sonraki süreçte derz açma çalışmaları yapılacaktır. Restorasyon çalışmaları tamamlandığında yapı özgün haline kavuşmuş olacak. Böylece turizme çok büyük katkısı olacak. Bir yaşam alanı olarak düşünülüyor. Tarihi Hoca Hasan Hamamı, hamam müzesi olarak kullanılacaktır” diye konuştu.

Keban ilçesinde 1950’li yıllarda maden ocağı işletmeciliği amacıyla kazılan ve maden çıkmayınca bir müddet sonra kendi haline bırakılan tünel, yazın soğuk kışın da sıcak havasıyla "doğal klima" özelliği taşıyor. Fırat Nehri kıyısında bulunan 420 metre uzunluğu, ortalama 2 metre yüksekliğindeki tünel, bölge halkı tarafından "Soğuk Mağara’ olarak biliniyor. Bir girişimci tarafından restorana çevrilen mağara, ön kısmı restoran, arka kısmı doğal buz dolabı olarak kullanılmaya başlandı. Özellikle sıcaklıkların hissedilir derecede arttığı bugünlerde serinleten özelliği ile ilgi odağı haline gelen tünele giren vatandaşlar en fazla 20 metre ileri gidebiliyor. 5 dakikadan fazla duramayanlar ise üşüyerek çıkıyor.

Aşırı soğuktan dolayı 20 metreden ileriye gidemediğini belirten müşterilerden Ferhat Turgut, “ Sürekli Keban’a geliyorum, mağaraya girmek ilk defa nasip oldu. İçerisi nereden bakarsan dışarıdan 20 derece fark var. Dışarıda sıcaklık 30 ile 35 derece arası şuan burada donuyoruz. Nasıl yapılmış ve ne amaçla yapılmış bilmiyorum ama görülmesi gereken muazzam bir yer. Soğuk ve tüylerim diken diken oldu. İnsan yazın ortasında en fazla 5 dakika dayanabilir. Zaten fazla ileriye de gidemiyoruz, en fazla 20 metre ileri gelebildik çünkü soğuk. Tekrar geri döneceğiz, başka bir zaman mont giyinip daha ileri gitmeyi düşünüyoruz” dedi.

Keban’da yaşayan ve mağaraya sık sık geldiğini belirten vatandaşlardan Eren Arslan, “ Serinlemek için sık sık mağaraya geliyoruz. Dışarıda hava 35 ila 45 dereceyken içeriye girdiğinde sıcaklık 10 dereceye kadar düşüyor. Burası bir doğal klima özelliği görüyor. Fırat Nehri’nden dolayı burada nem olduğu için sıcak oluyor. Biz de burada serinliyoruz. Zaten burada yarım saat durmamız bir günümüze bedel oluyor” diye konuştu.

Mağarayı özel kılan sebepleri bir bir sayan Soğuk Mağara işletmesinin şefi olan Mustafa Duman ise “ Mağaramızın uzunluğu 420 metredir. 100 metre ileriden 800 metrelik yükseklikteki dağdan gelen bir hava var. Ondan dolayı bir hava sirkülasyonu oluyor. Mağaramızın derecesi 13’tür ve burayı buzdolabı olarak kullanıyoruz. Burası keşfedilmemiş bir mağara herkesi bekliyoruz. Buraya gelen en fazla 5 dakika durabiliyor” şeklinde konuştu.

Çevresindekilerin önerileri üzerine merakını gidermek adına mağaraya gelen Sameddin Celayir de, Buzluk Mağarası’nda gittiğini ancak soğuk havadan dolayı Soğuk Mağara’da o kadar içeride kalamadığını ve Elazığ bölgesinden böyle bir mağaranın olmasının mümkün olmadığını kaydetti.

UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesine giren ve 4 bin yıllık tarihi geçmişe sahip olan Elazığ’ın simgesi Harput Mahallesi’nde Elazığ Belediyesi KUDEB birimi tarafından tarihi yapılara yönelik restorasyon çalışmaları sürüyor. Bu kapsamda Osmanlı mimarisine uygun olarak 1632-1634 yıllarında inşa edilen tarihi Hoca Hasan Hamamı’nda, restorasyon çalışmaları başladı. Harput’un girişinde bulunan yüksek ve görkemli kubbesiyle dikkat çeken tarihi hamamın, özgün kullanımına uygun olarak restore edilerek, geleceğe taşınacağı bildirildi. Çalışmaların tamamlanmasının ardından tarihi hamamın, aslına uygun olarak restore edilerek Hamam Müzesi olarak turizme kazandırılacağı aktarıldı.

Başlatılan restorasyon çalışmalarını yerinde inceleyen Belediye Başkanı Şahin Şerifoğulları, “Harput’u sahip olduğu asli misyonuna yeniden kavuşturmayı hedefliyoruz. Anadolu’nun en eski yerleşim yerlerinden biri olan Harput, göz bebeğimiz, kıymetli hazinemizdir. Yaşayan tarih Harput’umuzun kimliğinin korunması ve yaşatılması adına tarihi dokuyu yenilemeye yönelik restorasyon çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Harput’un tarihi mirasının yeniden hayat bulması ve geleceğe taşınması amacıyla yürüttüğümüz çalışmalarla ilim ve irfan merkezi Harput’umuz, unutulmuşluğundan sıyrılarak geçmişte olduğu gibi bir yaşam merkezi olacak. Tarihi yapılarıyla, manevi kimliğiyle, kültürüyle, sanatıyla geleceğin turizm merkezleri arasında yerini alacaktır” dedi.

72 yaşındaki Hamit Bulut, 7 yaşındayken ilk pulunu aldı ve hobi olarak biriktirmeye başladı. Ardından oğlu Mehmet Reşat Bulut’ta babasının izinden giderek hobisini devam ettirdi. Baba oğul, yaklaşık 60 yılda bin 100 pulu bir araya getirerek koleksiyon oluşturdu. Geniş bir yelpazesi bulunan koleksiyonda sanat, politika, şehir, seri, özel gün ve haftalarda çıkartılan, sanatçı ile posta pulları yer alıyor. Bir zamanlar moda olan ve günümüzde teknolojinin gelişmesi ile gözden düşen pullar, adeta dünya tarihine ışık tutuyor. Pullarının bakımın zor olduğunu belirten Mehmet Reşat Bulut, bakım konusunda daha dikkatli ve hassasiyet gösterecek koleksiyonerlere memnuniyetle devredebileceklerini söyledi.

Belediyede tiyatro bölüm Sorumlusu olan Mehmet Reşat Bulut, “Pul koleksiyonu eski zamanlarda daha çok ilgi duyulan bir alandı. Benim babamdan kalan bir anı oldu. Bende bir dönem devam ettirdim. Şuanda pul koleksiyonu gibi işler biraz daha göz ardı edilmektedir. Babamdan kalan 60 yıllık bir hatıra. Ben heyecanla her gün izliyor ve fırsat buldukça toparlamaya çalışıyorum. Babam 1956 yılında daha 7 yaşındayken ilk pulunu almış. Ondan sonra bu onda bir meraka dönüşmüş . Yakın zamana kadarda ulaştığı pulları satın alır veya ulaşmaya çalışırdı. O merak şuanda da bende devam ediyor” dedi.

“Dünya mirasının politik ve halk tarihinin de tanınmasına katkı sağlar”

Şuanda 800 tane tek ve 300 tane de tekrar pulunun bulunduğunu dile getiren Bulut, “Bakımı zor. Koleksiyonerlerin temel probleminin bir tanesi elimizdeki tarihi eserlerini koruyabilmektir. Bunun için çok tedbirli olmak lazım. Biz elimizden geleni yapıyoruz ama bu konuda çok daha hassasiyet geliştirmiş koleksiyonerler var. Her zaman hayranlıkla takip ediyorum. Kategori olarak, sanat, politika, şehir, seri pullar var. Özel gün ve haftalarda çıkartılan pullar var. Sanatçı ve posta pulları var. Posta pulları da kendi içerisinde bir çok türe ayrılıyor. Bu dünya mirasının politik ve halk tarihinin de tanınmasına katkı sağlar. Gönül ister ki ailemizin bir bireyi tarafından bu aktivite devam ettirilsin. Maddi değeri belli seviyelerde belirlenebiliyor. Manevi değeri bana göre paha biçilmez” ifadelerini kullandı.

“Hobi sahibi olmak çok önemli ve değerli bir şey”

Koleksiyona maddi değil, manevi bakılması taraftarı olan Bulut, “Günümüzde en çok hayıflandığımız şeylerden birisi eskiden bayramlar nasıl, olaylar, hobiler, kültürel faaliyetler nasıldı diye bakarız. Belki de bunların en net yaşatılabildiği, kültür alış verişinin, kültürel aktivite anlayışının en rahat gözlemlenebildiği yerlerden birisi pul koleksiyonudur. Yeni nesil belki pul koleksiyonunu ile ilgili çok detaylı bilgilere sahip olamaya bilirler ama tavsiye ediyorum insanlar özel hobilere biraz yönelsinler. Hobi sahibi olmak çok önemli ve değerli bir şey. Bizim jenerasyon yaşatıyor, inşallah bizden sonrada bu tür aktiviteler devam eder” şeklinde konuştu.

Pulların ekspertizi ve incelenmesi konusunda iletişime geçenlerin olduğunu aktaran Bulut, “Ama henüz satış aşamasına gelmedik. Satılmadıkça mutlu oluyoruz. Bir anıyı devretmek çok zor ve üzücüdür. Fakat bakım konusunda daha dikkatli ve hassasiyet gösterecek koleksiyoner ile eğer bu konuda bir yolumuz kesişirse memnuniyetle devredebiliriz. Her pul hem kendi içerdiği hikaye açısından hem de kişisel tarihimiz açısında bir anıdır. Babamın 7 yaşında aldığı bir pulu ben bugün 2021 yılında halen görebiliyorsam bu benim bireysel tarihim açısından çok önemli” diye konuştu.

Kent merkezine 6 kilometre uzaklıkta bulunan ve medeniyetler beşiği olarak bilinen tarihi ve dini açıdan önemli bir değeri olan Harput Mahallesi, tam kapanma dönemi ve hafta sonu kısıtlamaları nedeniyle salgın döneminde birçok kez kapılarını ziyaretçilere kapattı. Özellikle hafta sonu kısıtlamaların sürmesi nedeniyle, yaz havasını da fırsat bilen vatandaşlar hafta içi tarihi mahallede zaman geçirmeye başladı. Hafta içi olmasına rağmen araç trafiğinin yoğun olduğu tarihi mekanı ziyaret edenler, hem serin havanın hem de UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer alan Harput Mahallesi’ndeki Pisa kulesinden bile fazla eğikliği tescillenen eğri minaresinden, Harput Kalesi’ne kadar, cami, türbe ile tarihi birçok yapıyı görme ve gezme şansı buldu. Baharla birlikte yeşile bürünen tarihi mahalle drone ile de görüntülendi.

Ailesiyle birlikte tarihi Harput Mahallesi’ne gelen vatandaşlardan Hüseyin Demirtaş, “Tam kapanma bittikten sonra tarihi Harput Kalesi’ni görmeye geldik. Buranın insanları burayı çok iyi bilir ve her zaman tatillerinde, boş günlerinde buraya gezmeye gelirler. Dışarıdan gelen insanlar da burayı araştırıp bilirler ve burası turistik bir mekan. Ayrıca, uzun bir pandemi kısıtlamasından sonra buralar daha da canlandı, insanlar gelmeye başladı” dedi.

Arkadaşlarıyla gezmeye geldikleri Harput’ta güzel vakitler geçirdiklerini dile getiren Murat Şahin ise, “Uzun bir aradan sonra ve özellikle 17 günlük tam kapanmadan sonra Harput’a geldik. Herkes ailesini alıp buraya gelmiş. Harput çok güzel herkesi bekleriz” şeklinde konuştu.

3 çocuk babası 62 yaşındaki Mehmet Koçer, işten kalan zamanını değerlendirmek için ilkokul yıllarında yaptığı el sanatlarına tekrar yöneldi. Okul yıllarında ekin sapı ile el işi yapan Koçer, ilerleyen yaşına rağmen kendi başına denemeler yaparak daha profesyonel sanat eserleri çıkarmayı başardı. Tarlardan kendine uygun ekin saplarını toplayan Koçer, bunları tablo haline dönüştürdü. Görenlerin ekin sapından yapıldığına inanamadığı birbirinden güzel 100’e yakın eser ortaya koyan Koçer, bu sanatı hem gençlere öğretmeyi hem de sergi açmayı planladığını aktardı.

"Sapları hasat zamanı tarlaları gezerek topluyorum"

Boş vakitlerini değerlendirmek için başladığını belirten Mehmet Koçer, “Okul yıllarından kalan ekin sapı ile çalışma vardı. Ama o zamanlar siyah karton ve tutkal ile çalışıyorduk. Aradan yıllar geçti, memuriyete atıldık. Boş zaman olunca değerlendirmek istedim. Bunu geliştirerek kumaşlarla çalışmaya başladım fakat o da olmadı. Düşünürken son aşamaya geldim. Mukavva karton üzerine kadife çekerek yapmaya başladım. 3,4 renk kullanıyorum. Hangisine uyumlu bir yazı gerekiyorsa onu yapıyorum. Sapları hasat zamanı tarlaları gezerek topluyorum. İçerisi fazla pamuklu ve budak yerleri kısa olmayacak şekilde topluyorum” dedi.

"Bizden sonraki nesle yetiştirebilirsek ne mutlu bize"

Kış boyu topladığı ekin saplarını değerlendirdiğini anımsatan Koçer, “İlk başlarda besmele yazısı ile başladım. Ama daha sonra insan ve hayvan figürlerini de yapmaya başlayınca, beğeni kazanınca alternatif çoğaldı. Şuanda 100’e yakın tablom var. Tanıtım amaçlı sergi düşünüyordum ama pandemiden dolayı olmadı. Bunu tanıtmayı istiyorum. Diğer sanatlardan çok yapanlar var ama bunun teferruatı çok fazla. Kırtasiye malzemesi çok. Neşter kullanıyorum. . Güzel bir örnek teşkil etti. Bunu öğrenmek isteyen üniversite öğrencileri vardı, pandemiden sonrada onlara öğreteceğim. Bizden sonraki nesle yetiştirebilirsek ne mutlu bize. Güzel bir hobi ve güzel bir çalışma” diye konuştu.

" Gören şaşırıyor"

Tabloları görenlerin ekin sapından yapıldığına inanmadığını dile getiren Koçer, “Ekin saplarının sanata dönüştüğünü görünce afallıyorlar. Ekini sanata dönüştürmede bir adım attım. İnşallah daha güzel tablolar yapacağım. Bir tablonun yapılışı bir hafta ve 10 gün sürebiliyor. Şablonun küçük ve büyüklüğüne bağlı olarak değişiyor. Küçük harflerin kesimleri uzun sürüyor ve parmaklar çok ağrıyor. Ama normal şekilde bir hayvan figürünü bir haftada çıkarıyorum. Şuanda herhangi bir satışım yok. Ben şuan yapabildiğim kadar yaptım. Pandemiden sonra götürüp sergileyeceğim” şeklinde konuştu.

Tarihi Harput Mahallesinde bulundan 558 yıllık Sarahatun Camii için, depremden sonra güçlendirme ve restorasyon kararı verildi. Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından geçen sene Mayıs ayında başlanan çalışmalar dün sona erdi. Bir yılın ardından ibadete açılan tarihi camide bugün ilk cuma namazı bugün kılındı.

"1463 Mescit olarak yapıldı, 1585’de cami oldu"

Harput’un meydanında bulunan ve Akkoyunlu Hükümdarı Uzun Hasan’ın annesi Sara Hatun tarafından 1465 yılında mescit olarak yaptırılan caminin 1585 ve 1843 yıllarında yeniden yapılarak bugünkü halini aldığı biliniyor. Kare planlı, üzeri dört kalın sütuna dayanan kubbe ve kenarları tonozla örülen caminin minberi ise taş işçiliğinin en güzel örnekleri arasında yer alıyor.

Restore edildi, ibadete açıldı

Caminin 1 yıldır restorasyonda olduğunu belirten İmam Yayha Gecekuşu, "4 kubbedeki sıvalar dökülüp yeniden yapıldı. Haham tarafındaki sıva döküldü ve yapıldı. Cami komple boyanda ve güçlendirme yapıldı. Ufak tefek eksiklik var ama 5 ay şantiye açık bırakılacak o eksiklikler giderilecek. Hizmet yine devam edecek. Umarım bu restorasyon uzun ömürlü olur. Alla bize böyle bir deprem yaşatmasın. Depremden sonra camimizde bir güçlendirme kararı alındı ve yapıldı" dedi.

Caminin 5 asırlık olduğunu aktaran mahalle muhtarı Zülküf Demirpolat ise "Rabbim bu cumayı burada kılmayı nasip etti. Mayıs ayında kapatılmıştı. 1 yıl sonra ilk cumayı kıldık. Restorasyon ve güçlendirme yapıldı. Boyası ve sıvası yapıldı” diye konuştu.

Belediye Konservatuvarı Türk Halk Müziği Korosu’nda koro şefliği yapan 30 yaşındaki Aygün Çam, yaklaşık 9 yıldır kendi imkanlarıyla aşıklık geleneğinin yaşatıldığı köyleri dolaşarak bölgeye özgü eserleri kayıt altına alıyor. Çam bir deyiş sırasında tanıştığı ve Türklerin en eski enstrümanlarından olan Ruzba sazı ile çalışmalarını sürdürüyor. Oyma dut ağacından yapılan ve yaklaşık 100 yıllık olan Ruzba sazının doğallığını bozmadan belli periyotlarla bakımlarını yapan Çam, 3 bin yıllık geleneği sürdürerek yeni nesillere aktarmak istiyor.

Ruzba sazının Orta Asya’dan günümüze kadar ulaşan en eski Türk çalgılarından biri olduğunu ve yaklaşık 3 bin yıllık geçmişi olduğunu belirten Türk Halk Müziği Sanatçısı Aygün Çam,” Dokuz yıla yakın bir süredir Anadolu’da özellikle Yukarı Fırat bölgesinde derlemeler gerçekleştirmekteyim. Yoğun bir çalışma içerisindeyiz.60 dan fazla halk müziği ezgisini derleyerek ilgili kurumlara iletimini sağladık. Elimde bulunan Ruzba sazıyla ilk tanışmam ise Elâzığ’da yaptığım bir derleme sırasında bir ozanımız tarafından çalındığını gördüm. Bendeki bu enstrüman 100 yıla yakın bir geçmişe sahip tabi biz bunun çeşitli bakımlarını yaptırdık. Geleneksel anlamda Ruzba sazı Orta Asya’dan günümüze kadar çalınan en eski Türk çalgılarından birisi hatta en eskisi de denilebilir. Türkler Orta Asya’dan Anadolu’ya kadar geçen süreç içerisinde Ruzba sazını kullanıp icra etmişlerdir.

Ruzba sazının geçmişinin 3 bin yıl öncesine dayandığını anımsatan Çam," Bununla ilgili olarak da akademik çalışmalarıma da yer verdim. Yazmış olduğum “Nefes ve Semahlarla Elâzığ” kitabımda kısmen de olsa bahsetmiştim. Ruzba sazı Türk Halk Müziği çalgılarından daha farklı bir yapıya sahip, sadece 2 teli bulunmaktadır. Alt tel ’Mi’ üst ise ’La’ akort sistemiyle düzen çekilmektedir. Perde sistemi olarak ise eksik perde (12 perde) kullanılmaktadır. Tekne yapısı ise oldukça küçük bir yapıya sahip" ifadelerini kullandı.

"Enstrümanlarında çalma tekniklerini derliyoruz"

Derleme yaparken sadece türkülerin değil, enstrümanlarında çalma tekniklerinin de derlemesini gerçekleştirdiklerine değinen Çam," Burada ki amaç bu enstrümanların yok olmaması. Şuanda Anadolu’da bu sazı icra edenlerin sayısı çokta yüksek değil bizler bu geleneksel çalgının ve çalma tekniklerinin de unutulmaması için oldukça büyük bir mücadele içindeyiz. Ruzba’nın çalarken de kendine has teknikleri mevcut. Aynı zamanda bu çalma tekniklerini de derlemiş olduk. Çünkü bu sazı icra eden dedelerimiz ozanlarımız aslında hiç birbirlerini tanımamalarına rağmen hepsi aynı teknikte çaldıklarını gördük ve kayıt altına aldık. Bu kayıtlar gelecek kuşaklara aktarılması anlamında önemli olduğunu düşünüyorum. Elimdeki Ruzba oyma dut ağacından yapılmış. Elazığ’da 4 veya 5 saz atölyemiz bulunmaktadır. Bu atölyeler gerekli ölçüleri verdiğiniz zaman bu sazı yapabiliyorlar. Yapan var ama icra eden sayısı oldukça azdır. Orta Asya’dan Anadolu’ya kadar kültürümüzün yanında enstrümanlarımız ve sazlarımızı da getirmişiz. Dede korkut düzeni de dediğimiz bu saz az öncede belirttiğim gibi 100 yıllık bir enstrüman. Ama Ruzba geleneği 2 veya 3 bin yıllık bir konuma sahip. Yani bin yıllardır Anadolu’da ve Orta Asya’da Ruzba sazını çalıyoruz ve icra ediyoruz” diye konuştu.

Belediye Başkanı Şahin Şerifoğulları’nın seçim vaatleri arasında yer alan ve Fırat Kalkınma Ajansı (FKA) “Turizmi Destekleme Programı” kapsamında kabul edilen, ‘Harput Musiki Müzesi’ projesinin imza töreni gerçekleştirildi. Belediyede yapılan proje imza törenine Vali Erkaya Yırık, Belediye Başkanı Şahin Şerifoğulları ve FKA Genel Sekreteri Dr. Abdulvahap Yoğunlu katılarak, taraflar tarafından imzalar atıldı.

Proje kapsamında, tarihi Harput Mahallesi’nde yer alan ve mülkiyeti belediyeye devredilen Harput Konağı’nın bir bölümünde oluşturulacak müzede Türk musikisinde çok önemli bir yere sahip olan Harput musikisine ait eserler yer alacağı kaydedildi.

Müze içerisinde yazarlar, şairler ve musiki üstatların eserlerinin canlı tutulmasının yanı sıra balmumu heykellerle de geleneğe ait görsel zenginlik sunacak şekilde hazırlanacağı aktarıldı.

Yukarı Fırat Kültür Sanat ve Arkeoloji Derneği Başkanı Aygün Çam, kültürel varlıkların korunması amacıyla foto kapan kullanılması için çalışma başlattı. Bu kapsamda Doğa Koruma ve Milli Parklar Elazığ Şubesi ve Elazığ Müze Müdürlüğü’nü ziyaret eden Çam, kurum müdürlerinin de oldukça duyarlı ve hassas davrandığını, kamu sivil toplum iş birliği içerisinde bu değerlerin korunmasında önemli bir adım atmayı planladıklarını aktardı.

Elazığ’ın kültürel varlıklar anlamında oldukça zengin potansiyele sahip olduğuna dikkat çeken Çam," Özellikle son dönemlerde gerçekleştirdiğimiz arkeolojik yapı ziyaretlerinde yapılarımızın çok büyük tahribatlara uğratıldığını gördük, bu durum bizleri ziyadesiyle üzdü. Bizde dernek olarak bu yapıların korunması için sit alanı olan yapılara ve bölgelere mutlak suretle foto kapan cihazının yerleştirilmesi gerektiğini düşündük. Bu cihaz sayesinde özellikle ıssız bölgelerdeki tarihi yapılara zarar vermek isteyenler kolayca tespit edilebilecektir. Hem maliyeti ucuz hem de koruma anlamında ciddi bir katkı sunacağını düşünmekteyiz. Aynı zamanda definecileri de caydıracağını fikrini yürütmekteyiz. Kültürel varlıkların korunması anlamında böyle bir çalışmayı Elazığ olarak gerçekleştirebilirsek Türkiye’de bir ilk olma özelliğine de sahip olacağız" dedi.

Yeni normalleşme süreci kapsamında orta risk grubunda bulunan Elazığ’da da 65 yaş üstü ve 20 yaş altı ile hafta sonu dışarı çıkma kısıtlamaları kaldırıldı. Aylar sonra rahat rahat dışarı çıkabilen aileler, hafta sonu şehir kalabalığından uzaklaşarak tarihi Harput Mahallesi’ne gitmeyi tercih etti. Özellikle çevre iller başta olmak üzere her yıl binlerce kişinin uğrak mekanı olan UNESCO Dünya Geçici Miras Listesi’nde yer alan mahallede, havanın güzel olmasıyla birlikte araç ve yaya yoğunluğu oluştu. Tarihi yerleri ve kenti kuş bakışı gören alanları gezen vatandaşlar, hem aileleri ile güzel vakit geçirdi hem de temiz havanın keyfini çıkardı.

“Şehirden uzak olduğu için havası da güzel”

Arkadaşlarıyla Harput Mahallesi’ne çıkarak güzel havanın tadını çıkardıklarını belirten Sera İlayda Gültekin, “Açık hava diye buraya geldik. Kafelerden daha sağlıklı olduğunu düşünüyorum. Zaten buraya gelen arkadaşlarla hep aynı evdeydik. Buradaki aileler de küme kümeler. Hem temiz hava alıyoruz hem de diğer ailelerle aramıza mesafe koyduğumuz sürece bir tehlike yok diye düşünüyorum. Buranın manzarası çok güzel. Şehirden uzak olduğu için havası da güzel. Bir arkadaşım şehir dışından geldi, o da bizimle geldi” dedi.

Ordu’dan geldiğini ifade eden Furkan Demirbaş ise, “Buraya gezmeye, Harput Kalesi’ni görmeye geldim. Arkadaşlarım ve burayı gezenler kesinlikle burayı gezmelisin dediler ve Elazığ’ı çok methettiler. Yasaklar kalkınca ilk fırsatta buraya geldim. Şu an buradayız, Elazığ manzarasını seyrediyoruz. Çok beğendim ve çok mutluyum” şeklinde konuştu.

“Bugün çok yoğun bir gün”

Ailesi ile birlikte tarihi mahalleyi gezen Erol Dik, "Uzunca bir süre bizler yine hafta içleri dışarıya çıkabiliyor, işimize gidebiliyorduk ama malum yaşlılarımız tamamıyla içerideydiler. İnşallah daha iyiye doğru gidersek bizim için değil ama yaşlılarımızın dışarı çıkması, çocuklarımızın daha rahat dışarı çıkması bizim için çok önemli. Bugünü de fırsat bildik. Hem hava güzeldi hem mezarlık ziyareti yaptık. Gelmişken de biraz gezdik, güzel oldu. İnşallah dikkat edeceğiz, dikkat edince de maviye doğru gideceğiz. Bugün çok yoğun bir gün. Hafta sonu tatili hem pandeminin biraz daha hafiflemiş olması, yasakların kalkmış olması etkili oldu. İnsanlar da bunu ve havanın güzelliğini fırsat bildi” diye konuştu.

20 yaş ve altı kısıtlamasından sonra uzun bir aradan sonra Harput’a çıktığını dile getiren Ahmet Orman da arkadaşlarıyla güzel hava ve manzaranın keyfini çıkardıklarını kaydetti.

Harput Mahallesi Koruma Amaçlı İmar Planı’nın revize edilmesi için 2018 yılı içerisinde başlatılan çalışmaların sona gelindiği belirtilen Elazığ Belediyesi’nin açıklamasında:" Harput yerleşiminin geçmişten gelen tarihi ve kültürel kimliğinin günümüzde ve gelecekte sürdürülebilmesi amacı doğrultusunda yürütülen çalışmalarla hazırlanan Koruma Amaçlı İmar Planı, Kültür ve Turizm Bakanlığı onayının ardından yürürlüğe girecek. Çalışmaların son aşamaya geldiği Harput Mahallesi Koruma Amaçlı İmar Planı’nın 2021 yılı içerisinde onaylanması bekleniyor. İmar Planının onaylanmasıyla birlikte Harput yeniden imar edilecek. Harput’un girişinden Sara Hatun Cami Meydanı’na kadar olan yol ve Sarahatun Meydanı tarihi dokuya uygun olarak yenilenecek. Hazırlanan Harput Yolunun Yenilenmesi ve Peyzaj Projesi onay için Diyarbakır Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kuruluna gönderildi. Projeye ilişkin onayın gelmesinin ardından 2021 yılı içerisinde uygulama çalışmalarına geçilecek"denildi.

Harput girişinde yer alan ve mülkiyeti Elazığ Belediye’sine ait beş adet tescilli konağın, Belediye Konuk Evi olarak düzenlenmesine yönelik çalışmaların da sürdüğü aktarılan açıklamada:"Konaklarda gerçekleştirilen tadilat, bakım ve tefrişata yönelik çalışmaların tamamlanmasının ardından geleceğin turizm merkezleri arasında özel bir yere sahip olan Harput’ta konukların ağırlanacağı özel birer mekan olarak hizmet sunacak. Harput’un sivil mimarisini yansıtan önemli bir eser olan, restorasyon ve tefrişat çalışmalarının ardından 2020 yılında Elazığ Belediye Başkanlık Makamı ve KUDEB (Koruma Uygulama ve Denetim Bürosu) hizmet birimi olarak kullanılan Sunguroğlu Konağı’nın bodrum katının sergi salonu olarak düzenlenmesine yönelik çalışmalar devam ediyor. Gerekli düzenlemelerin tamamlanmasının ardından tarihi konağın bodrum katı, sergi salonu olarak hizmete sunulacak. Harput’un turizm potansiyeline katkı sağlamak amacı doğrultusunda Gastronomi, Kürsübaşı ve Basın Müzesi ve Basın Evi’ne ilişkin çalışmalar başlatıldı. Harput Konağının bir bölümünde Türk musikisinde istisnai bir yere sahip olan Kürsübaşı Musiki Müzesi oluşturulmasına yönelik çalışmalar devam ediyor. Projesi onaylanan Kürsübaşı Müzesi için uygulama ihalesine yönelik çalışmalar sürüyor. Türkiye’nin en zengin mutfakları arasında yer alan Harput mutfağının gizli kalmış değerlerini gün yüzüne çıkarmak, tanıtımını yapmak ve tüm dünyaya duyurmak amacıyla Gastronomi Müzesi oluşturuluyor. Harput Konağının bir bölümünde oluşturulacak Gastronomi Müzesi projesine yönelik çalışmalar devam ediyor. Harput mimarisinin en güzel örneklerinden biri olan ve Elazığ Basın Müzesi-Basın Evi olarak hizmete sunulacak Sağir Müftü Konağı’nda çalışmalar titizlikle yürütülüyor. 1800’lü yıllarda inşa edilen ve restorasyon çalışmalarıyla yeniden hayat bulan konak, köklü bir geçmişe sahip yerel basınımızın tarihine ışık tutacak bir müze olarak hizmete sunulması için tarihi yapının iç tasarımına yönelik proje çalışmaları sürüyor"ifadelerine yer verildi.

Harput Mahallesi ile güneyinde yer alan Hüseynik Mahallesi arasında ulaşım sağlayan tarihi yolun turizme kazandırılması için de çalışmaların sürdüğü belirtilirken, kalenin kuzeyinde dere içerisinde yer alan şifalı kaynak suyunun yeniden sağlık turizmine kazandırılması için çalışma yapıldığı kaydedildi.

Osmanlı mimarisine uygun olarak Hoca Hasan Bey tarafından 1634 yılında inşa edilen Hoca Hasan Hamamı’nda, restorasyona yönelik ihale, 16 Mart 2021’de gerçekleştirileceği, büyük oranda yıkılmış olan tarihi yapıya yönelik restorasyon çalışmalarının tamamlanmasıyla, Hamam Müzesi olarak Harput turizmine kazandırılacağı aktarıldı.

Yine Harput’ta bulunan 11 km uzaklıkta yer alan, Kültür ve Turizm Bakanlığı Taşınmaz Kültür ve Tabiat Vatlıkları Yüksek Kurulu tarafından Doğal Sit alanı olarak tescillenen Buzluk Mağarası’nın yeniden cazibesine kavuşması amacıyla Ekolojik Temelli Bilimsel Araştırma Raporu’nunda hazırlanarak onaylandığı ifade edildi.

Elazığ Belediyesi’nin yeni tanıtım atağıyla binlerce yıllık medeniyet merkezi Harput’un tanıtım çalışmalarına yenilikçi bir yapı kazandırıldığı Harput.web.tr adresi üzerinden interaktif ortamda geniş kitlelerle buluşturulduğuna da dikkat çekildi.

Baskil Kaymakamlığı tarafından ilçenin tarihi değerleri, turizm potansiyeli ve kültürel varlıkları ile ilgili çalışmalarının devam ettiği belirtildi. Bu kapsamda İlçe Kaymakamı Mahmut Sami Yılmaz, Mar Ahron Manastırı, Tomisa ve Masara Kalesi, Abdulvahap Gazi Türbesi, Karaleylek ile Saklıkapı Kanyonlarını gezerek incelemelerde bulundu. Kaymakam Yılmaz’a gezi ve incelemelerinde Yukarı Fırat Kültür Sanat ve Arkeoloji Derneği Başkanı Aygün Çam’da eşlik ederek bilgi verdi.

Baskil’in binlerce yıllık tarihi ile bu günlere ulaştığını belirten Kaymakam Mahmut Sami Yılmaz, “Baskil, Fırat Nehri’nin kenarında süzülen bir şehir. Baskil tarihi ve kültürel anlamda çok geniş zenginliklere sahip bir mekan. Bizim de amacımız bu zenginlikleri günümüze tanıtarak, insanlığın hizmetine sunmak, korumaktır. Tüm bunların üzerine çalışmayı yaparak tarihe ışık tutmak istiyoruz. Böyle bir amaçla yola çıkarak çalışmalarımızı yapmaktayız. Abdulvahap Gazi Türbesi var. Kömürhan tarafında Tomisa Kalesi bulunuyor. Urartuların batıda son kalesi olarak biliniyor. Işıklar mezrasında bulunan Mar Ahron Manastırındayız. Burası bin 700 yıllık bir geçmişe sahip olan bir yer. Bu mekanları, tarihi yerleri destinasyon oluşturarak ilçemizin turizmine katkı sunmayı hedefliyoruz” dedi.

Karaleylek ve Saklıkapı Kanyonlarının ilçenin çok önemli mekanlarından biri olduğuna değinen Kaymakam Yılmaz, “Amacımız Karaleylek ve Saklıkapı Kanyonlarıyla birlikte Mar Ahron Manastırını, türbeyi, Tomisa Kalesi ve diğer tüm tarihi mekanları destinasyon oluşturarak gelen ziyaretçilerimize sunmak istiyoruz. Buraları gezip görerek inceleme yapıyoruz. Nasıl turizme kazandırır ve alt yapı çalışmaları yaparız, hangi ihtiyaçları vardır. Bunları belirleyip vatandaşlarımızın hizmetine sunmayı ümit ediyoruz. Baskil’in o kadar tarihi zenginliği var ki sadece bunlardan ibaret olmadığını da biliyoruz. Şuanda kaymakamlığımızın Şeyh Hasan köyünde devam eden bir çalışması var. Oradaki tarihi mezarlıklarla ilgili envanter çalışması yapıyoruz. Bunun yanında zaman içerisinde ilçede bulunan tüm tarihi yapılarını araştırma yaparak envanter kayıtlarını oluşturacağız. Baskil’i hak ettiği yere getiremeye çalışacağız. Baskil turizm anlamında hakikaten bir destinasyon merkezi olacak. Burası turizm anlamında çok fazla ziyaretçinin geldiği ve takip ettiği bir yer olacak” diye konuştu.

Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü Şehit Muammer Faruk Salgar Gençlik Merkezi’nin proje olarak sunduğu ‘Naht Sanatı Atölyesi’, bakanlık tarafından onaylanarak Elazığ’da hayata geçirildi. Yaklaşık bir yıllık proje çalışmasının bitmesiyle aktif hale getirilerek Elazığ’daki Gençlik Merkezinde bulunan atölyede, Büyük Selçuklu Devleti’nin en önemli eserlerinden olan ve günümüzde unutulmaya yüz tutmuş Naht (oygu) Sanatı, gönüllü gençlerin ellerinde hayat buluyor. Halk Eğitim Merkezi’nin de destekleriyle eğitmen Alper Kaya öncülüğünde eğitimlerini alan öğrenciler, hem zamanlarını değerlendiriyor hem de meslek öğreniyor.

Unutulmaya yüz tutmuş bir sanatını gençlere aktarmaya çalıştıklarını belirten Eğitmen Alper Kaya, “Atölyemiz, yaklaşık bir yıldır devam eden bir projemizdi. Şuanda projemiz bittiği için artık gençlik merkezi içerisinde fakat Halk Eğitim’e bağlı olarak devam etmekteyiz. Eski ismi Naht olan bu sanatımız, günümüzde daha çok oygu ismiyle kullanılıyor. Genelde camilerde, medrese gibi bu tür dini yapılarda daha çok ahşabın oyulup kabartılarak Arapça yazıların ortaya çıkarılması anlamına geliyor. Kitabe ve benzeri yerlerde çok çok kullanılıyor. Projemizin amacı ,bu sanatın artık günümüzde daha çok boya gibi şeylerle yapılması ve bunların uzun ömürlü olma işi, bu sanatın ölmemesi için gerçek ve orijinal halini öğrencilerimiz öğretmek ve göstermek. Yaptığımız çalışmaları genel itibarıyla Arap alfabesi kullanılıyor fakat Göktürk alfabesi kullandığımız birkaç ürünümüz de var” dedi.

Kursta yapılan ürünlerin daha sonra sergileneceğini dile getiren Kaya, “Genel itibarıyla bunları öğrencilerimize göstermeye öğretmeye çalışıyoruz. Bütün ham ahşap kullanıyoruz. Genelde öncesinden işlem görmemiş, tamamını elimizde yontarak kazıyarak yapmaya çalışıyoruz. Yapılan ürünlerin tamamı devlete kalıyor. Bunları daha sonra bakanlığımız ne takdir eder nereye uygun görürler bilmiyoruz fakat genel itibariyle cami veya kamu kurumlarında kullanılmak amacıyla alacaklar. Öncelikle pandemi dönemi geçtikten sonra bir sergi açacağız” diye konuştu.

Daha önceden Naht sanatı duymadığını ve kursa gelerek bu sanatı öğrendiğini dile getiren öğrencilerden Zeynep Çolak, “Gençlik Merkezi gönüllüsüyüm, aynı zamanda Fırat Üniversitesi sınıf öğretmenliği 1. sınıf öğrencisiyim. Bu kursa 6 ay önce başladım, açıkçası kursun ilanlarını görmeden önce böyle bir sanat dalı olduğundan da haberim yoktu. İlanlara görünce, kursa katılmak istedim. İlk katıldığım zamanlar açıkçası biraz zorlandım ama şu an çok şükür biraz iyi gidiyor ve bir tablo bitirdim. Ardından maalesef pandemi ve deprem araya girdi ikinci eserim yarım kaldı. Şimdi tekrar başladım ve o eseri bitirmek istiyorum. Hocamla arkadaşlarımla burada çok güzel bir ortam var. Herkese kursumuza bekleriz” şeklinde konuştu.

Gençlerden Veysel Sağır ise, “Kurs ilk açıldığından beri burada çalışıyorum. Şimdiye kadar Alper hocamızın sayesinde 10’un üzerinde eser bitirdim. Bu kursta kendimi geliştirip, inşallah ileriki dönemlerde kendi atölyemin kurmayı düşünüyorum” şeklinde konuştu.

     İlk ortaya çıktığında, içinde bulunulan çağa adını verebilecek kadar büyük değerde bir icat olan ve Latince hareket anlamına gelen "kinema" sözcüğünden türeyen sinemanın mucidinin kim olduğu çok tartışılan bir konudur. Her ne kadar sinemanın doğuşu Lumiere Kardeşler'e atfedilse de sinema, birçok çalışmaların sonucu meydana gelen çeşitli alanlardaki değişik buluşların toplamıdır denilebilir. Sinematograf icat edilinceye kadar bu alanda yapılmış olan birçok araştırma ve buluşlar ancak meraklı birer fizik denemesiydi; yapılan aletler de birtakım oyuncaklardan başka birşey değildi ve şunu belirtelim ki, başlangıçtaki bu araştırmalar sinematograf yapılmasını hedeflememişti. 
     Bunlardan en önemlileri, birbirinden ayrı olarak hareketin aşamalarını tesbit eden ve resimlerin seri hâlinde görülmesini sağlayan bir aygıttır (1826). "Phenakistoscope" adlı bu aygıtta, bir disk üzerindeki özel deliklere para ile yerleştirilen resimler, bu diski çeviren şaltın eksenine monte edilen başka bir diskte oluşturulan deliklerden seyrediliyordu. O zaman henüz fotoğraf icad edilmediğinden, bu iş için ancak el ile çizilen resimler kullanılmaktaydı. Fotoğraf daha önceden icad edilmiş olsa bile henüz yaygınlaşmamıştı ve çekilen fotoğraflar bu aygıtta kullanılmaya pek elverişli değildi.
     Emile Reynaud adındaki Fransız bilim adamı, bunu biraz daha geliştirerek "praksinoskop" adını verdiği aygıtı icat etti (1877). Bu aygıtta, ortadaki silindirde bulunan yarıkların yerini küçük aynalar almıştı. Resimler dış silindirde aynalara karşı yerleştiriliyor ve cihaz çalıştırıldığı zaman şekiller bir aynadan diğerine akıyormuş gibi görünüyordu. Reynaud, bu aygıt üzerinde çalışmaya devam etti ve 1892'de “Theatre Optique” (Optik Tiyatro) adını verdiği bir salon açtı. Burada kendi çizdiği resimlerin yüzlercesini birleştirerek 15–20 dakika uzunluğunda konulu filmleri halka sunmaya başladı. Bu gösteriler sinematografın yayılmaya başladığı 1900'lü yıllara kadar devam etti.
      Bununla birlikte, Avrupa'nın birçok yerinde "görüntü" sanayisi üzerine çalışmalar devam ediyordu. Thomas Alva Edison fonograf üzerindeki çalışmaları bitmek üzereyken, fonografın kulak için yaptığını göz için yapmayı düşündü. Edison, önce bir silindirin üzerine bir sıra küçük resimler dizdi. Silindir döndürülürken, makinenin bir yanına konmuş olan bir büyüteçten bu resimlere bakılıyordu. Fakat o dönemde kullanılan fotoğraf filmlerinin yapısal özelliklerinden dolayı bu çalışma tam anlamıyla başarılı olmadı (1887).Edison araştırmalarına devam ettiği sırada, George Eastman mitoselüz esasına dayanan fotoğraf camları yerine, selüloit kayıt ortamlı esnek fotoğraf filmleri yapmayı başardı (1889). Eastman'ın bu buluşu, sinema tarihi açısından çok önemliydi çünkü bu filmler olmadan sinemanın ortaya çıkması düşünülemezdi. Edison bu filmlerden yararlanarak, önce seri fotoğraflar çeken "kinetograph" adında bir alıcı makine; sonra da çekilen seri hâlindeki fotoğrafları göstermek için "kinetoscape" adı verdiği başka bir aygıt yaptı (1890).

Kinetoskop (Kinotescape) 

Kinetoskopu basit bir şekilde tanımlamak gerekirse, bir yanında bir mercek bulunan bir kutu vardır. Bu kutunun içinde, merceğin önünden filmler geçirilir. Filmin arkasında da bir ışık yanar. İlk makineler saniyede 48 resim geçirirdi. Ancak, kinetoskop tam bir “gösterici" değildi. Yansıtılan resimler sadece bir seyircinin bakabildiği özel bir izleme aygıtından izlenebiliyordu.

İlk Film Kamerası

     Edison'un çalışmalarının sonucunda elde ettiği en önemli başarısı, üzerine çok kısa aralıklarla fotoğraf çekilebilen bir fotoğraf filmi kullanmasıdır. Bunu başarabilmesinde en önemli pay sahibi de selüloit kayıt ortamlı fotoğraf filmlerini bulan George Eastman'dir. 1894 yılının Nisan ayında Broadway'de ilk defa bir kinetoskop salonu açıldı. Bir makinede sadece bir kişi film izleyebildiği için, bu salona yan yana birçok kinetoskop makineleri yerleştirildi ve para ile halka film gösterilmeye başlandı. Aynı yılın sonlarına doğru Edison'un yaptığı bu makineler satışa sunuldu ve birçok Avrupa ülkesine de ihraç edildi. Avrupa’da da benzer cihazlar üretildi. Tiyatro ve edebiyatın katkısından zaten önceki bölümümüzde bahsetmiştik. 1895 yılı ise sinemanın doğum yılı olacaktı.

Kaynak: T.C. Milli Eğitim Bakanlığı-Radyo-Televizyon-Sinemanın Doğuşu 213GIM136 Ankara, (2011).

Sinemayı Hazırlayan İcat ve Keşifler

Gözün dış kısmı, yani mercek kısmı bir anlamda fotoğraf makinesinin merceği gibi düşünülebilir. Baktığımız cisimlerden yansıyan ışınlar, önce gözün önündeki saydam tabaka (kornea) ve içindeki mercek (lens ) tarafından kırılarak gözün en arkasında yer alan ve sinir liflerinden oluşan ‘retina’ tabakası üzerine odaklanır. Retinada oluşan cismin görüntüsü optik sinir vasıtasıyla beyindeki görme merkezine taşınır ve görme oluşur
Sinemanın temelinde yatan yanılsama; beynin, gözün ağ tabakası üzerine düşen görüntüyü, kaybolmasından sonra da kısa bir süre algılamayı sürdürmesi ve ardışık ağ tabaka görüntülerini, hareket eder biçimde algılaması olgularına dayanır. Bu yüzden insan gözü, bir perde üzerinde belirli bir hızla (genellikle sessiz sinemada saniyede 16, sesli sinemada saniyede 24 kare) ard arda yansıtılan film karelerindeki görüntüleri kesintisiz bir hareket içinde görür. Gözün sinemaya temel oluşturan bu özelliği fotoğrafın bulunmasından çok önce biliniyordu, örneğin her sayfasına bir resim çizilmiş kitapların hızla çevrilmesiyle hareket izlenimi yaratılabiliyordu. Sinema sanatını oluşturan en büyük etken, insan gözündeki retina tabakasının saniyede 10’dan fazla resmin ardarda gösterildiğinde hareket ediyor izlenimini yaratmasıdır. Bilimsel adı "Ağ Tabaka İzlenimi" olan insan gözünün bu kusuru sinemayı doğurmuştur. 

Camera Obscura’nın İcadı; Camera Obscura fotoğraf makinalarının atasıdır. En basit şekliyle bir duvarında küçük bir delik bulunan karartılmış bir odadır. Bu delikten geçen ışık karşı duvarda, dışarıdaki görüntünün baş aşağı gelmiş biçimini oluşturmaktadır. Bu olaya ilk kez M.Ö. 4. yüzyılda Aristo tarafından değinilmiş, daha sonra geliştirilerek resim yapımında kullanılmıştır. Gerek teknik, gerekse tanımı çok basittir: Karanlık oda (kutu fotografı), objektifsiz fotograftır. Bilinen fotograf makinelerindeki objektiflerin yerini, 0,25-1 mm çapındaki bir delik alır. Işık bu delikten geçer ve karanlık ortam sağlayan kameranın içinde bulunan ışığa duyarlı yüzey üzerinde bir görüntü oluşturur. Bu teknik için kullanılan kameralar küçük ya da büyük olabilir. Deniz kabuklarından, şekerleme, kola hatta kibrit kutularından ya da eski buzdolabı, karavan gibi iri hacimli nesnelerden ya da ışık geçirmezliği sağlanmış bir odadan kamera olarak yararlanmak mümkündür. Basit bir ilke olarak, ışık geçirmeyen her kapalı ortam, bir iğne deliğinden sızan ışıkla camera obscura'ya dönüsebilir.

Camera Obscura

Fotoğraf Filminin İcadı; Fotoğraf makinesinin icat edilmesi, optik ile kimyanın bileşimi sonucunda gerçekleştirildi. Güneşin görüntüsünün bir perdeye düşen izdüşümü Arap gökbilimciler tarafından onlardan önce de Çinliler tarafından incelenmiştir. 16. yüzyılda İtalyan ressamları düzgün çizim yapmalarına yardım eden mercekler ve Camera Obscura (karanlık kutu) gibi araçlar kullanıyordu. Fotoğrafın icadı, Camera Obscura içerisinde ışığa duyarlı kimyasalların ışığı kaydetmeye uygun olduğunun anlaşıldığı zamana dayanır. İlk olarak uzunca bir süre fotoğraf filimlerinde taban olarak cam kullanılmıştır. 1870’li yılların ortalarına doğru gümüş bileşiklerinin jelatin taban üzerinde kullanımıyla, cam negatiflerde olan problemlerin çoğu çözüldü. 1879’da Amerika’da George Eastman, taban olarak cam yerine selüloit (selüloz nitrat) bir taban kullandı. Böylece rulo hâlindeki filmi makineye takma imkânı buldu. Günümüzde yanan bir madde olan selüloit yerine yanmayan bir madde olan selüloz asetat ve bazı durumlarda ise plastik kullanılmaktadır. Filmler, görüntüyü sağlamak için ışığa duyarlı hâle getirilmiş malzemelerdir. Bu malzemeler objektiften geçen görüntünün kalıcılığını sağlamak amacıyla saydam bir taşıyıcı üzerine sürülmüş ışığa karşı duyarlı (jelatin içerisine emdirilmiş gümüş bileşiklerinden) maddeden oluşur. Filme ulaşan ışığın taşıdığı enerji, gümüş bromür (AgBr), gümüş klorür (AgCl), gümüş iyodür (AgI) tuzlarına aktarılır. Böylece ışık düşen bölgelerdeki gümüş-tuzu molekülleri arasındaki bağlar koparken, ışık görmemiş bölgelerdeki bileşikler aynen kalır. Bu aşamada duyarkatta oluşan gözle görülmeyen bir tür elektrokimyasal görüntüye hayalî görüntü adı verilir. Bu hayalî görüntü daha sonra geliştirici (geliştirme banyosu) aracılığı ile görünen görüntü hâline dönüşür.

Dünyada Çekilmiş İlk Fotoğraf; 1826 yılında Joseph Nicéphore Niépce tarafından çekilmiştir. Fotoğraf Saône-et-Loire, Bourgogne, Fransa'daki penceresinden manzarayı göstermektedir. Fotoğrafın pozlama süresi 8 saattir.

Sinema ve Tiyatro

Sinema tarihini inceleyecek olursak, sinemanın edebiyat ve tiyatro dallarının mirasçısı olduğunu görürüz. Sinema, bir anlamda tiyatro kadar eski değil, genç bir sanattır. Çok kısa bir sürede de popüler hâle gelmiştir. Buna karşın tiyatro, toplumsal bir sanat olarak ayrıcalıklı bir kültürel azınlığa hitap etmektedir. Sinemanın, tiyatronun alanına girmesi, sahip olduğu oluşumları iyi kullanabilmesindendir. Tabii ki tiyatronun günümüzde de geçerliliğini inkâr edemeyiz ve sinemanın bu sanat dalına olan olumlu katkılarını da kabul etmek zorundayız. Sinema daha geniş kitlelere ulaşma imkânına sahiptir. Bu açıdan bakıldığında, tiyatronun sinema karşısındaki dezavantajı, sinema kadar geniş kitlelere ulaşamamasıdır. Örneğin bir filmi, bir günde bin kişilik bir salonda beş kere göstermemiz beş bin kişinin seyrettiği anlamına gelir. Oysaki bir tiyatro salonunda böyle bir şansımız yok. Haftanın bir günü dışında, bir oyun her gün oynansa bile dört yüz kişilik bir salonda ancak iki bin kişiye ulaşabilmesi mümkün olur. Şunu belirtelim ki tiyatro izleyiciyle birebir, göz göze yapılan bir sanattır. Bu bakımdan etkileme gücü sinema ile karşılaştırılamaz. Böyle olunca da tiyatro etkisini sürdürmeye devam edecektir. Görüntüden yararlanan sanat dallarının en eskisi olan tiyatronun sağlam bir geleneği vardır. Tiyatro, gece ateşin çevresinde otururken o gün yaptığı avlanmayı anlatmak ya da ertesi gün çıkacağı avın bereketli geçmesini sağlamak amacıyla kalkıp avlayacağı hayvanları taklit eden, ilkel insanın davranışıyla başlamış sayılır. Tiyatroda dramatik yapı oluşturulurken, gerçek yaşantının bütünü değil, seçilmiş gerçeklerin seçilmiş durumların bir araya getirilmesi zorunluluğu vardır. Bu durum, tiyatro geleneğinin esasıdır. Seçilmiş durumların bir araya gelmesi sonucu bir bütün ortaya çıkar. Bu bütüne varmada seyircinin hayal gücüne geniş yer ayrılır. Tiyatrodan sinemaya geçiş, fiziksel gerçeklikten soyutlamaya geçiştir. Tiyatroda seyirci ile oyuncu arasında psikolojik bir bağ vardır. Sinemada bu psikolojik bağ bir dereceye kadar kaybolmaktadır. Ancak sinemada birden çok kamera ve filmsel anlatımın yardımıyla izleyici olayları değişik açıdan izleyebilir. Sinemada değişik çekim ölçekleri kullanma yöntemiyle olayların ayrıntılarını göstermek mümkün olmaktadır. Tiyatroda olaylar hep geniş açıdan ve belirli bir tek bakış noktasından izlenir. Sinemada zaman yer ve hareket bakımından rahat olan bir sanat dalıdır. Tiyatroda olayın geçtiği yer kolay değiştirilemez; olayların akışı ve hareket doğal bir sıra içinde ve gerçek zamanda oluşur.


Çünkü günümüzdeki anlamıyla çağdaş tiyatronun tarihi, bağ bozumu tanrısı Dionysos adına yapılan dinsel törenlere dayanmaktadır. İlk tiyatro şenliği MÖ 534 yılında Atina'da yapılmıştır. (Görsel Tarihteki ilk Tiyatro Salonu Berlin)

Görüldüğü üzere Dünyada ve ülkemizde sinemadan önce oluşan sanatlar oldukça önemli ve çeşitliydiler ve hala günümüzde etkisini göstermektedirler. Sinemanın doğuşundan önce aslında sinemaya zemin hazırlanmış diyebiliriz. Çünkü sinema; hem bir gölge oyunu, hem bir roman, hem bir tiyatro oyunu ve -en önemlisi- hem de saniyede 24 fotoğraf karesi...

Keban Barajı yapıldıktan sonra sular altında kalan Elazığ’ın Ağın ilçesine bağlı Yenipayam köyü sınırları içinde bulunan Hastek Kalesi’nin bazı araştırmacılara göre milattan sonra 1. yüzyılda Roma İmparatorluğu’nun doğu sınırındaki bir karakol, bazı kaynaklara göre ise 1018’de yöre halkı tarafından saldırılardan korunmak amacıyla kullanılan 3 katlı bir sığınak olduğu dile getiriliyor. Kalenin büyük bir bölümü uzun zamandır Keban Baraj Gölü suları altında kalmıştı. Ancak yağışların az olması ile birlikte kalenin ilk kısmından sonra ikinci kısmının da büyük bir bölümü gün yüzüne çıktı. Sadece su üzerinden kayık ve teknelerle ulaşılabilen kale, Keban Baraj Gölü’ne dik inen kayalıkların alttan itibaren kat kat oyulmasıyla yapılmış ve birbirine geçitlerle bağlantılı 3 kattan oluşuyor. Her katta geniş kullanımlı bir salonu ve bir depoyu andıran odalar ile bunları birbirine bağlayan dar galeriler, yer yer havalandırma, ışık alma ya da düşmana karşı savunma yeri olarak kullanılan delikler dikkat çekiyor. Özellikle kale sınırları içerisindeki bir kaya üzerinde dönemin kralı olan Kral Aeimaries’in genç yaşta hayatını kaybeden eşi için 11 heceden oluşan hüzünlü satırları oldukça ilgi çekiyor.

Kale hakkında bilgi veren Köy Muhtarı Naci Aytekin, “Hastek Kalesi, Yenipayam köyü sınırları içerisinde olup, bugünkü Keban Baraj Gölü’ne dik kayalardan alttan başlayarak ve oyularak kat kat yapılmıştır. O günkü şartlara cevap verecek şekilde odalar, birbirine bağlı mazgallar, depolar, un depoları, ışıklandırma, hava alma ve savunma amaçlı mazgallar şeklinde yapılmıştır. Kalenin 1018 yılında Türkmen akınlarından korunmak için yapıldığı düşünülmektedir. Kapadokya’da yeraltı şehrinin yapıldığı ve Hristiyanlığın yayıldığı dönemlerde Hastek Kalesi’nin Bizanslılar ve Romalılar tarafından yapıldığı öne sürülmektedir” dedi.

Kralın ölen eşi için yazdığı hüzünlü bir yazıtın olduğunu ve bunun kaleye ayrı bir önem eklediğini dile getiren Aytekin, “Hastek Kalesi’ni Berlinli bir arkeolog incelemiştir. Kaleyi incelediği an, çok önemli bir yazı tespit etmiştir. Dönemin kralı çok sevdiği eşine bir yazı yazmıştır. Kralın eşi ölmüştür, eşine bu yazıyı yazmıştır. Eşinin mezarını mezarlığın önünden geçenler güller, çiçekler getirsin, mezara zarar verecekler de yeraltı tanrısının gazabına uğrasın diye 11 heceden olan bir yazı günümüzde karşımızda gördüğümüz gibi mevcuttur. Bu yazı kalemize ayrı bir önem katmaktadır” diye konuştu.

Aytekin, suların çekilmesiyle bu yazıtın da gün yüzüne çıktığını belirterek, “Kalemize ancak bugünkü şartlarda kayıkla ulaşabiliyoruz. Kalemiz, üç katlıdır ve baharda sular yükseldiğinde kapanmaktadır. Yaz aylarında suların düşmesiyle birlikte ikinci ve birinci katlar görüldüğü gibi gün yüzüne çıkmaktadır” şeklinde konuştu.

UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ndeki tarihi Harput Mahallesi’nde bulunan Ulu Cami için abanoz ağacından kündekari sanatıyla yapılan 835 yıllık minber, yıllar önce Harput Ulu Cami’de meydana gelen tahribat sonucunda zarar görmemesi için aynı mahallede 1738-1739 yıllarında Çarsancak Beyi Osman Ağa tarafından yaptırılan Kurşunlu Camii’ne taşındı. 1186 yılında Ebu Sa’id tarafından küçük ölçüde ahşap geometrik parçaların birbirine geçmesi ile elde edilen, oymalı, çatmalı, tutkalsız ve çivi kullanmaksızın kündekari tekniği ile abanoz ağacından inşa edilen ve üzerinde kufi (Arapça) işlemeli yazıların olduğu minber hala kullanılmaya devam ediliyor. 8 asırdır ayakta olan minberin 4. Murat’a Bağdat seferinden sonra hediye edildiği biliniyor.

9 yıldır Kurşunlu Camii’nde imam olarak görev yapan Mehmet Çetin Şeker, asırlık bu minberde namaz kıldırmanın ayrı bir yeri olduğunu belirterek, "Ulu Cami’nin minberi cami ibadete kapanınca emniyet açısından Harput Kurşunlu Camii’ne getirilmiştir. Bu minberin şah bir eser olduğu kesindir. Hicri 582 yılında yapılmıştır. Eser, asıl yapımında çivi çakılmadan kündekari dediğimiz yapıyla yapılmıştır. Bazı kemerlerinde kufi yazıları bulunmaktadır. Görülmeye değer bir eserdir. Osmanlı padişahlarından 4. Murat’ın Bağdat’a seferinden sonra bu minber ona hediye edilmiş. Padişahta bu eseri Harput’taki Ulu Cami’ye hediye etmiştir. Daha sonra minber güvenlik açısından dolayı Kurşunlu Camii’ne getirilmiştir” diye konuştu.

"4. Murat Bağdat seferi dönüşü Harput’a hediye olarak getirmiş"

Kündekâri tekniği ile abanoz ağacından yapılan tarihi minberin düzenli olarak bakım ve temizliğini yaptıklarını dile getiren Harput Mahallesi Ağa Camii imamı Yusuf Ziya Yıldız ise, ”İçiresinde bulunduğumuz bu camimiz tarihi kadim şehir Harput’un en güzel camilerinden biridir ve tarihi bir camidir. Yapım tarihi 1738 yılında Çarsancak Beyi Osman Ağa tarafından yapılmıştır. Caminin yanında meşhur 300 yıllık çınar ağacı vardır. Bu camimizin en meşhur özelliği tarihi bir minberinin olmasıdır. Minberi söylenen tarihe göre 4. Murat, Bağdat seferi dönüşü Harput’a hediye olarak getirmiştir. Önce Ulu Cami’ye, daha sonraları Cumhuriyet döneminin ilk yıllarında camiler kapandığı gibi malumunuz halkımız hep biliyor. Daha sonra Kurşunlu Camii’ne getirilip burada şu anda hizmet vermektedir. Minber abanoz ağacından yapılmıştır. Etrafında Arap alfabesi kufi yazısıyla yazı yazılmıştır. Tahminen yaklaşık 900 yıldır Harput’ta hizmet vermektedir. Tarihi bir minberdir. Biz din görevlileri olarak ona bakıyoruz, koruma altın alıp, temizliğini yapıyoruz“ dedi.

Zamanında Ulu Cami’nin ibadete kapanması ve oluşan güvenlik sorunundan dolayı minberin Kurşunlu Camii’ne taşındığını belirten mahalle sakinlerinden Muammer Çorbacıoğlu, “Bu minber 800-900 yıllık çok eski bir minberdir. Minber daha önce Ulu Cami’deydi. Bir ara Ulu Cami ibadete kapandığı için bu eseri Kurşunlu Camii’ne getirmişler. Minberimiz abanoz ağacından yapılmış çok eski bir eserdir. Burası güvenli bir yer olduğu için buraya getirilmiş ve burada kalmıştır“ diye konuştu.

Mahalle sakinlerinden 52 yaşındaki Selman Demir ise, kendilerini bildi bileli minberin orada olduğunu ve çok güzel olduğunu aktardı.

FHGC Başkanı Semih Erdem ve yönetim kurulu üyeleri, Belediye Başkanı Şahin Şerifoğullarını ziyaret etti. Ziyarette, Cemiyet Başkanı Erdem ve yönetim kurulu üyeleri 30 yıldır kurulması için mücadele verilen Elazığ Basın Müzesi ve Basın Evi için Başkan Şerifoğulları ile istişarede bulundu. İstişare sonucunda ‘Elazığ Basın Müzesi ve Basın Evi’nin medeniyetler beşiği tarihi Harput Mahallesi’nde bulunan ve restorasyonu yapılan Sağır Müftü Konağı’nda kurulması kararlaştırıldı. Kararın ardından projelendirilmesi için talimat veren Başkan Şerifoğulları, müzenin 2021 yılı içinde hazır hale getirilip açılacağı bilgisini paylaştı.

Cemiyet olarak 33 yıllık bir geçmişe sahip olduklarını anımsatan FHGC Başkanı Semih Erdem, “Yönetim olarak Belediye Başkanı Şahin Şerifoğulları’nı ziyarete geldik. Sağ olsunlar başkanımız ilimiz ve cemiyetimizle ilgili istek ve taleplerimize her zaman olumlu yaklaşıyor. Bugünde hem ziyaret ettik hem de ilimizle ilgili görüş alışverişinde bulunmak istedik. Ayrıca ziyaretimizin özel bir maksadı da ‘Elazığ Basın Müzesi ve Basın Evi’ ile ilgiliydi. Talepte bulunduk, başkanımızda olumlu karşıladı, yerini belirledik. 30 yıldır kurulması için başvurulan basın müzesi ve basın evinin kurulması aşamasına gelmesi bizleri ziyadesiyle mutlu etti”dedi.

“2021 yılında faaliyete geçecek”

Görev süresinin 21’inci ayında olduğunu aktaran Belediye Başkanı Şahin Şerifoğulları ise,” Göreve geldiğimiz günden itibaren şehrimize değer katacak ve şehrimizin daha yaşanabilir, müreffeh olabilmesi adına gayretli bir şekilde çalışmalarımızı yürütüyoruz. Bu çalışmalarımızda şehrimizin katmanıyla istişare edip fikir alışverişinde bulunuyoruz. Şehrimizin sorunlarını masaya yatıyoruz ve hızlı bir şekilde de sorunları çözme adına hep birlikte omuz omuza vererek gayretli bir şekilde çalışıyoruz. Göreve geldiğimiz andan itibaren şehrimizin basın ve cemiyeti ile bir araya gelip hem şehrimize değer katacak projelerimizi istişare ediyoruz hem de şehrimizdeki basın mensuplarının sorunların giderme adına cemiyet başkanımız ile yönetimi sürekli talepleri itiyor. Bizler de bu istekleri geri çevirmeme, görmezden gelmemek adına gayret gösteriyoruz. Bugün başkanımız ve yönetimi çok hayırlı bir iş için bizleri ziyaret ettiler. Bizler seçim öncesi vatandaşlarımıza vadetmiş olduğumuz 11 ana başlıktaki 100 projenin arasında ‘Basın Müzesi’ ile ilgili talebimizi ve gayretimizi çok net bir şekilde sergilemiştik. Bugün da aynı noktadayız. Bugün yapmış olduğumuz istişare neticesinde şehrimizde yaşayan bir ‘Basın Müzesi’ ve ‘Basın Evi’ni 2021 yılında hayata geçirme noktasında çok net bir şekilde ve net adımlarla yapacağız”dedi.

Sağır Müftü Konağı Basın Müzesi oluyor

Basın Müzesi ve Basın evi ile ilgili müjdeyi çok net bir şekilde paylaşmak istediğine vurgu yapan Başkan Şerifoğulları:” Yaklaşık 33 yıllık mazisi olan Fırat Havzası Gazeteciler Cemiyeti’nin 30 yıldır talep ettiği ‘Basın Müzesi’ni inşallah 2021 yılında bizim dönemimizde sizlerle birlikte gerçekleştiririz ve şehrimize değer katacak bu projeyi basın mensuplarımıza hediye ederiz. Şimdiden hayırlı ve uğurlu olsun diyorum. İstişareler neticesinde Harput’ta Sağır Müftü Konağı’nın olduğu alan ‘Basın Müzesi’ne çok uygun bir alan. Bu alan restore edilmiş ve hazır halde, hızlı bir şekilde projesini hazırlatırız. Bu yıl içerisinde ihalesini yapıp çalışmalarımızın yapım işini bitirip sizlere hediye ederiz”diyerek sözlerini tamamladı.

Belediye Konservatuvarı Türk Halk Müziği Korosu’nda koro şefliği yapan 30 yaşındaki Aygün Çam, anneannesinden dinlediği ezgiden etkilenerek sekiz yıldır elinde kamerasıyla kendi imkanlarıyla aşıklık geleneğinin yaşatıldığı köyleri dolaşarak bölgeye özgü eserleri kayıt altına alıyor. Şu ana kadar 40 köy gezen ve yüzlerce videodan oluşan bir arşiv oluşturan Çam, kayıt altına aldığı sözleri derleyip notalara döküyor. 60 türküyü derleyen Çam, bazı eserleri de Türk Halk Müziği repertuvarına kazandırdı.

Köyleri dolaştığını ve sözlü ürünleri derleyerek notaya aktarıp halk müziğine kazandırdığını dile getiren Türk Halk Müziği Sanatçısı Aygün Çam, "Derlemeye 8 yıl önce başladım. Fırat Üniversitesi Devlet Konservatuvarı’nda aldığım dersler eşliğinde köyde anneannemi dinlerdim. Özellikle sabahları kendi kendine ezgiler mırıldanırdı ve bu ezgileri de annesinden duyduğunu her daim ifade ederdi. Bende de böyle bir merak uyandı, 8 yıl önce hocalarımın destekleriyle ilk derlememi anneannem ile gerçekleştirmiş oldum. ’Bahçalar Piçeklendi’ adlı eseri anneannemden derleyerek, notaya aktarıp TRT repertuvarına iletmiştim. Elazığ’da ve Yukarı Fırat diye nitelendirdiğimiz bölgede çok büyük bir türkü hazinesi olduğunu keşfettik. Akabinde Keban ilçemize bağlı Nimri köyünde Nimri dedemizden 8 türküyü TRT repertuvarına teslimini sağlamıştık. Sonraki süreçte ise Baskil ilçemizde, Arapgir’in Onar köyünde ve Elazığ’ın merkez köylerinde ozanlarımız ile şehrimizin kültür sanat insanlarıyla hem arşiv hem de derleme çalışmalarını yürütüyorum” dedi.

"Hedefim Elazığ’daki sözlü eserleri kayıt altına almak"

Hedefinin Elazığ’ın bütün köylerini gezerek ozanları, sözlü halk geleneğini elinden geldiği kadarıyla kayıt altına almak olduğuna değinen Çam, ”Bu süreci 8 aydır daha da hızlandırdım, çünkü Covid-19 sebebiyle ilimizdeki, bölgemizdeki birçok yaşlımızı kaybettik. Bu bizim için acı, keder, üzüntü kaynağı oldu. Bu anlamda çalışmalarıma hız vererek daha çok kişiye ulaşmaya çalışıyorum. Çünkü şehrin bir kültürü bu şekilde özellikle Covid’in hızlanmasıyla birlikte yok olmaya başladı. Kaç bin yıllık sözlü geleneğimizin kayıt altına alınmaması geleceğimiz açısından üzüntü vericidir. Çalışmalarıma hız kesmeden devam ediyorum” diye konuştu.

"8 yılda 40 köyde 60’a yakın türküyü derledim"

Yaptığı çalışmalarla ilgili bilgi veren Çam, ”8 yılda 40’a yakın köyümüze giderek 54 kaynak kişi ile derleme çalışması yaptım. 8 türkü Keban ilçesinde, 6 türkü Baskil ilçesinde şu ana kadar da Elazığ’da 60 türküyü derledik. Türk halk müziği ezgimizi derleme çalışmalarını bitirerek kayıt altına aldık. Bunun dışında ağıt, ninni, masal ve efsane gibi büyüklerimden derlediğimiz, dinlediğimiz gelenek ve göreneklerdeki kültürel mirası da arşivlemeye devam ediyoruz. Bu yapmış olduğum derlemeleri de 2019 yılında yayınlanan ve akademik bir çalışma olan ‘Nefes ve Semahlarla Elazığ’ adlı kitabımda topladım. Bundan sonraki süreçteki çalışmalarımız sözlü hak kültürümüzü koruma anlamında devam edecektir "ifadelerini kullandı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün izniyle, Fırat Üniversitesi Arkeoloji Bölüm Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Abdulkadir Özdemir başkanlığındaki ekip, 01-20 Eylül 2020 tarihleri arasında “Prehistorik Dönem Arkeolojik Yüzey Araştırması” yürüttü. 2020 yılının ilk sezonunda, Uluova ve çevresinde 4 belde ve 50 köy gezen 12 kişilik ekip, 17’si ilk defa keşfedilen olmak üzere toplam 38 tane arkeolojik alan belirledi. Yapılan yüzey araştırmasında, 8 bin yıl öncesine kadar tarihlenen yerleşim yerleri tespit edildi. Bulunan taş baltalar, pişmiş toprak, insan heykeli, taş boncuk, mühür baskılı kolye gibi 25 tarihi obje ise Elazığ Müze Müdürlüğüne teslim edildi. 17 tanesi ilk defa keşfedilmiş ve tescilsiz olan arkeolojik alanın, Diyarbakır Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü’ne tescil için önerileceği ve korunmalarının sağlanacağı bildirildi.

"50 yıl sonra ilk araştırma"

Elazığ’da Prehistorik dönem arkeolojik yüzey araştırmalarının 2020 yılı ilk sezonunu gerçekleştirdiklerini belirten FÜ Arkeoloji Bölüm Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Abdulkadir Özdemir, “Yüzey araştırmalarımız Kültür ve Turizm Bakanlığının izinleriyle Vali Erkaya Yırık ve Üniversite Rektörü Prof. Dr. Fahrettin Göktaş hocamızın destekleriyle gerçekleştirilmiştir. Yüzey araştırmamız Elazığ’da Keban Projesinden 50 yıl sonra Prehistorik araştırmalar gerçekleştirildi. 2020 yılında tekrarda tarihi alanların keşfi ile bunların da tescillenebilmesiyle koruma durumuna alınacaktır. Bu kapsamda 2020 yılında Uluova ve çevresinde 4 belde ve 50 köy gezdik. Bu köylerde toplam 38 tane tarihi alan keşfettik. Bunlardan 17 tanesini ilk defa keşfettik. Bunları Diyarbakır Bölge Kuruluna tescilini önereceğiz ve koruma altına alınacaklar. 20 gün boyunca yüzey araştırmasında birçok müzelik eser de bulundu. Bulunan 25 adet müzelik eserimizi Elazığ Müzesi’ne teslim ettik. Bu çalışmaları daha sonra kitaba dönüştürerek ilin kültür envanterine katkı sağlamasını bekliyoruz” dedi.

"Taş balta, pişmiş toprak heykelde bulundu"

Bulunan objeler hakkında bilgi veren Özdemir, “Yüzey araştırması sırasında bulunan objeler arasında, taş baltalar, pişmiş toprak insan heykeli, taş boncuk, sağlam kaplar, mühür baskılı kolye ele geçti. Çok sayıda çanak çömlek, öğütme taşı gibi eserlerde bulundu. Yapmış olduğumuz yüzey araştırmasında günümüzden 8 bin yıl öncesine kadar tarihlenen yerleşim yerleri tespit ettik. Değirmenönü köyünde Boytepe yerleşimi en erken yerleşim oluyor. Neolitik döneme tarihlediğimiz bir dönem. Daha çok ilk tunç çağına tarihlenen höyükler tespit edildi. Ama bu kapsamda neolitik, kalkolitik, ilk tunç ve demir çağına ait yerleşimler tespit edilmiş bulunmaktadır” diye konuştu.

"8 bin yıl öncesine ait izler bulundu"

Elazığ’da daha çok Urartu ve daha sonrasının bilindiğini aktaran Özdemir, “Bunun öncesinde Keban kazıları sayesinde bilgilere hakimdik. Ama Boytepe ve Sarılı yerleşimlerinde bulduğumuz malzemeler aslında Elazığ’ın günümüzden 8 bin yıl öncesine kadar tarihini geri çekmektedir. Buralarda yapılacak kazı çalışmalarıyla yaşlandırmalarla daha kesin sonuçlara da varabiliriz. Araştırmamız 20 gün içerisinde 12 kişilik ekiple yapılmıştır. Multi disiplinel önem verdiğimiz araştırmamız da; arkeolog, sanat tarihçi, tarihçi, coğrafyacı, ressam, seramikçi ve arkeometris gibi uzmanlardan oluşmaktadır. Fırat Üniversitesi ve farklı üniversiteden oluşan hocalarla yaptığımız yüzey araştırması ile Elazığ’ın kültür turizmine katkı sağlamasını düşünmekteyiz” ifadelerini kullandı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı’nca hayata geçirilen proje kapsamında Çanakkale’den yola çıkan "Çanakkale Savaşları Mobil Müzesi", Elazığ’da vatandaşların ziyaretine açıldı. 15 Temmuz Demokrasi Meydanı’nda konuşlandırılan ve 7 farklı vitrin ve dış seslerle ambiyans oluşturulan tıra, 7’den 70’e her yaştan insan yoğun ilgi gösterdi. Pandemi nedeniyle vatandaşlar ateşi ölçüldükten sonra içeri alınan mobil müzenin, iki gün boyunca saat 09.00 ila 18.00 arası ziyaretçileri ağırlayacağı belirtildi. Diyarbakır’dan sonraki durakları olan Elazığ’daki ilgi ve ziyaret sayısından duydukları memnuniyeti dile getiren Proje Koordinatörü Engin Karataş, şu ana kadar 50 binin üzerinde vatandaşı ağırladıklarını söyledi.

“50 bini aşkın misafirimiz ağırladık”

Her yaştan ziyaretçilerinin olduğunu ifade eden Karataş, “İki gün boyunca Elazığ halkına müzemizin kapılarını açtık şu anda 40’ıncı ilimizdeyiz. 2 Temmuz’da al sancağın dalgalandığı her yerde Çanakkale ülküsüyle yola çıkarak 40’ıncı ilimiz olan Elazığ’a geldik ve buradan sonra Tunceli’ye devam edeceğiz. İnşallah 81 ili gezeceğiz. İçeride 7 ayrı vitrinle Çanakkale Savaşını anlatıyoruz. Vitrinin içerisinde savaş eserleri, belgeseller ve görselle vitrini ile beraber dış seslerle ambiyans bütünlüğü sağlayarak bu destan halkımızın ziyaretine açılıyor. Pandemi süreci sebebiyle tüm önlemleri almış bulunmaktayız. İçeriye 10’ar kişilik gruplar halinde alıyoruz. Dezenfektan standı, ateş ölçümü ve maske kontrolü yapıyoruz ve içeride sosyal mesafe kuralı uygulanmaktadır. Şu ana kadar 40 ili gezdik toplamda 50 bini aşkın misafirimizi ağırladık. Buradan sonra yine yolumuza devam edeceğiz. Müzemizi tüm halkımızla buluşturmaya devam edeceğiz. 7’den 70’e tüm yaş gruplarından misafirlerimizi ağırlıyoruz. Bizlere de çok güzel dileklerini iletiyorlar. Biz de bu konuda çok memnunuz. Biz de onların bu ilgisini içerideki eserlerle beraber tarihimizi onlara ileterek onların bir şekilde hayatına dokunmuş olmayı amaçlıyoruz” dedi.

Mobil müzeyi gezen vatandaşlardan Ahmet Ertuğrul da yeniden Çanakkale ruhunu hissettiğini belirterek, “Bugün Çanakkale gezici tırını gezmeye geldik. Çanakkale geçmişini tekrardan hatırladık. Bizlere bu fırsatı gösterdikleri için çok teşekkür ederiz. Tırda gezerek Çanakkale ruhunu tekrar yaşamış olduk. Bu güzel ortamı bizlere bıraktıkları için askerlerimize ve Atatürk’e çok teşekkür ederiz. İçeride fotoğraf çektik, dışarıda sıra kuyruğu var” diye konuştu.

Arkadaşları ile müzeyi gezenlerden Zülfikar Oğuzhan Bulut ise, “Çanakkale Savaşı ile ilgili Elazığ’a gelen mobil müzeyi gezmek istedik. İncelediğimiz zaman Çanakkale’ye hiç gitmememize rağmen, müze ile tarih resmen ayaklarımıza geldi. Biz de tarihimiz inceledik. Müzenin Elazığ’a gelmesinde emeği geçen herkese teşekkür ediyoruz. Elazığ halkımızın da yoğun ilgisi var. Tüm halkımız bugün ve yarın burada olacak, müzeyi gezmeleri için davet ediyoruz” diye konuştu.

Mustafa Tatar da, “Müzeyi gezdim, Çanakkale’ye gitmiş kadar oldum. Savaşın ne zorluklar altında kazanıldığını öğrendim, çok duygulandım. Gerçekten düşmanın bizden üstün olmasına rağmen kazanmamıza çok mutlu oldum. Müzeyi buraya getiren herkese teşekkür ederim” dedi.

Valilikten yapılan açıklamada," Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı tarafından milli şuurun ve tarihi mirasın geniş kitlelere ulaştırılması ve tanıtılması amacıyla projelendirilen ve Çanakkale ruhunu, insanlarımızın tıpkı o gündeymiş gibi yaşayabilmelerini sağlamak amacıyla hayata geçirilen Çanakkkale Muharebeleri Mobil Müzesi, Çanakkale’ye henüz gitmemiş olan, bu şanlı zafere ve mirasına tanıklık edemeyen insanlarımız için ülkemizin tamamını gezerek hizmet verecek.Gezici Müze içerisinde, Çanakkale Savaşı ile ilgili resimlerin, fotoğrafların, çeşitli görsel materyallerin ve videoların izletildiği ekranlar, Çanakkale Cephesinden günümüze kalan çeşitli savaş objelerinin sergileneceği bir bölüm, mektuplar, hatıralar, mermiler, savaşta kullanılan alet ve envanterlerden oluşan binlerce eser sergilenecek. Ayrıca müzede, yaralanan bir askerin tedavisinin yansıtıldığı özel bölüm ile havada birbirine çarparak iç içe geçmiş mermilerin sergilendiği bölümler, düşman kuvvetleri ile Türk askerinin imkanlarını kıyaslamaya imkan sağlayacak ayakkabı, elbise ve silahlarının da sergileneceği, her noktası ile atalarımızın verdiği mücadeleyi adeta gözler önüne serecek"denildi.

Açıklamanın devamında ise,"Al Sancağın Dalgalandığı Her Yerdir Çanakkale ülküsüyle Çanakkale ruhunu, Türkiye’nin tüm illerine taşıyacak olan ’Çanakkale Muharebeleri Mobil Müzesi’, ilimizde 01-02 Kasım 2020 tarihlerinde,15 Temmuz Demokrasi Meydanı’nda ücretsiz olarak halkımızın ziyaretine açılacak"ifadelerine yer verildi.

Elazığ’da Ekinözü (Habap) köyü içerisinde bulunan ve Hristiyanlığın erken dönemine ait bin 200 yıllık Meryem Ana Kilisesi, zamana karşı direniyor. 9’uncu yüzyıldan önce zihinsel engellilerin tedavi edildiği hastane olarak da kullanıldığı yazılı kaynaklarda yer alan kilise 1900 yıllarda yöre halkı tarafından ise cami olarak kullanıldı. 40 yıl boyunca cami olarak kullanılan kilise, yeni cami yapılmasının ardından boş kaldı. Yüz yıllara rağmen ayakta kalan tarihi yapı doğal nedenlerden dolayı yıkılmaya yüz tuttu. Kültür ve Turizm Bakanlığı koordinesinde bu yıl içinde Elazığ Müze Müdürlüğü tarafından projelendirme çalışması yapılan kilisede iç temizlik çalışması da gerçekleştirildi. Yapılacak çalışma sonrasında hazırlanan projenin onaylanması halinde tarihi yapının üzerinin çelik konstrüksiyon ile kapatılması veya restore edilmesinin beklendiği bildirildi.

Kilisenin Ekinözü köyünde olduğunu dile getiren köy muhtarı Hayati Sinem, “Köyün eski ismi Habap’tır. Köyümüze ait olan güzel bir tarihi eser var. Bize gelen arkeologların söylediğine göre bin 200 yıllık yapı olduğudur. Hristiyanlığın erken dönemlerine ait bir yapı olduğunu söylediler. Bu yapı yaklaşık 40 sene cami olarak da kullanılmış. Yakın dönemde Elazığ Müze Müdürlüğü ile Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu’nun çabaları, valiliğin destekleri ile iç temizliği, projelendirilmesi yapıldı” dedi.

Projenin sunulduğunu belirten Sinem, “Artık orijinaline göre duvarların durumuna bakılarak onarılır. Yada üzeri çelik konstrüksiyon ile kapatılır. Çok eski bir tarihi eser olmasına rağmen hale ayaktadır. Zaten yerli halkında ayakta tutabilmesi için yapacağı bir şey yoktur. Çok eski bir tarihi eser olduğu için yılların getirdiği bir yorgunluk da olsa gerek bu kadar ayakta durabildi. Köyümüzde böyle bir tarihi eserin bulunması şanstır. Köylü olarak temennimiz, buranın restorasyonunun yapılıp turizme kazandırılmasıdır” diye konuştu.

Baskil Kaymakamlığı, ilçenin kültür envanterini çıkarmak için taşınmaz doğal, arkeolojik ve yerel kültürel mirası için çalışma başlattı. Bu kapsamda kaymakamlıkta ilçe kaymakamı Mahmut Sami Yılmaz, Fırat Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr Korkmaz Şen, ÇEKÜL Vakfı Elazığ İl temsilcisi Mustafa Balaban ve Yukarı Fırat Kültür Sanat Arkeoloji Derneği Başkanı Aygün Çam toplantı yaptı.

Fırat’ın gözdesi Baskil’de tarihi ve kültürel varlıkları gün yüzüne çıkartıp bunlarla ilgili Baskil’in kültür envanterini oluşturacaklarını belirten Kaymakam Mahmut Sami Yılmaz, “Baskil 9 bin yıllık geçmişiyle bir çok farklı medeniyet ve kültürün yaşandığı bir ilçemizdir. Burada farklı farklı medeniyetlerin izini taşıyan çok sayıda eser, kale, türbe ve anıt mezar bulunuyor. Bu eserlerin bir kısmı gün yüzüne çıkarılmış bulunmakta, bir kısmı da tanıtılması bekleniyor. Bizler ilçemizin kadim kültürünü gün yüzüne çıkarmak için önemli bir çalışma yaparak tüm bu eserlerin kaydını oluşturup envanterini çıkarmaya çalışacağız. Bunlar arasında öncelikle de mezar taşlarından başlıyoruz. Mezar taşları (Balbal ) barındırdığı simgelerle ait olduğu dönemin künyesi konumundadır. Fırat Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Korkmaz Şen hocamızın başkanlığında bir ekiple tarihi mezar taşlarını tek tek okuyup, ölçümlerini yapıp hepsinin envanterini çıkaracağız. Çalışmayı tamamladığımızda da bunları basılı hale getirip herkesin faydalanmasına sunacağız" dedi.

İlçeye bağlı Ekinözü (Habap) sınırlarında içerisindeki Venk Dağı eteğinde bulunan ve bin 200’lü yıllarda yapıldığı bilinen Ekinözü (Kağtsrahayeats) Manastırı ve iç kilisesi zamana karşı direniyor. 8 bin metrekare alana sahip manastırın duvarlarının büyük bölümü ayakta kalırken kilisenin ise büyük bölümü zamana dayanamayarak yıkıldı. İçerisinde çok sayıda oda olduğu bilinen manastırda zamanında yüksek din adamlarının yetiştirildiğinin bilindiği, duvarının içerisinde bulunan akustik ve hava akımını sağlamaya yarayan küpler ile taşların üzerindeki işlemeler ise dikkat çekiyor. Yöre halkı tarihi manastır ve kilisesinin restore edilerek turizme kazandırılması için çalışma yapılmasını istiyor.

Dağ eteğinde tarihi bir manastır olduğunu aktaran köy muhtarı Hayati Sinem, “Mevcut haliyle manastırımızın dış duvarları durmaktadır. İçte ise zamanla yıkılmalar vardır. Manastırımızın kendisine ait iç kilisesi vardır. Yaşlılarımızın bize bahsettiği kadarıyla içerisinde odaların olduğuydu. Yaklaşık 8 bin metre kare üzerine kurulu bir manastırdır. Manastırımızda yüksek din adamları yetiştiriliyormuş” dedi.

Manastırın turizme kazandırılması gerektiğini aktaran Sinem, “Buraya Avrupa’nın neredeyse tüm ülkelerinden her sene ziyaretçi gelmektedir. En azından iç temizliği yapılabilir. Kilisede küplerle ses ve hava akımı sağlandığı görülüyor. Bu küplerden diğer kilisede de vardı. Fakat bu küpler zamanla düştü ama buradaki kilise de iki tanesi durmaktadır. Bunlar hem ses düzenleyici hem de hava akımını sağlamakta kullanılan küplerdir” diye konuştu.

Merkeze 25 kilometre uzaklıkta olan Erbildi Köyü sınırları içerisinde ‘Delikli Taş’ ismi verilen kaya, incelenmeyi ve keşfedilmeyi bekliyor. Yaklaşık 10 metre yükseklikte ve gizli giriş basamakları olan kayanın içinde bulunan delikli taş, 10 metrekare alana sahip. Eğilerek girilen ve yüksekliği 1,5 metre olan kayanın, içinde ise koltuğa benzer şeklinde bölümün bulunması ise dikkat çekiyor. Köy sakinleri, geçmişi yüz yıllar öncesine dayandığını belirttiği oluşumun tam tarihinin bilinmediğini belirterek, ‘gözetleme noktası veya sığınak olarak kullanıldığını düşünüyor.

Köy sakinlerinden Ahmet Altunyuva, “ Köyümüzün girişinde ‘ Delikli Taş’ olarak bildiğimiz bir kaya mevcut. Yerden yüksekliği 10 metre olan kayanın orta yerinde bir delik mevcut. Delikten içeri girince 10 metrekarelik bir yer bulunuyor. İçinde koltuk gibi bir yer var. Burası yüzyıllardır var olan bir yer. Köyün ileri gelenlerine sorduğumuzda ise herhangi bir bilgiye rastlanmamakta. Burası daha önce köyde yaşamış kişilerin köye girişi yollarını gözetleme veya sığınak için kullanıldığı düşünülüyor. 1,5 metre yüksekliği bulunan kayanın içinden köye giren bütün yollar tamamıyla belirgin bir şekilde görülüyor. Ondan dolayı, burayı gözetleme kulesi olarak kullanıldığı düşünmekteyiz” dedi.

Kayanın incelenmesini istediklerini dile getiren Altunyuva, “Yazın oldukça serin bir yer olup kış ayında ise kayanın içi olduğu için sıcak bir ortam oluşturuyor. Kayaya çıkarken yolu da basamaklar halinde yapılmış. Çok rahat bir şekilde çıkılabiliyor. Ancak bilmeyen bir kişi kayaya çıkamaz, bu şekliyle buranın bir sığınak olarak kullanıldığını düşünülüyor. Köyümüzün girişinde olduğu için gelende herkesin gördüğü ama içerisini incelemediği bir nokta yer alıyor. Çünkü çıkarken sorun yaşayabileceklerini düşünüyorlar ama arka çıkışından çok rahat bir şekilde çıkabiliyorsunuz. Buranın hangi yüzyılda ve kimler tarafından kullanıldığını öğrenmek istiyoruz"ifadelerini kullandı.

Merkezefendi Belediyesi tarafından kültürel ve sanatsal faaliyetler kapsamında Ocak ayında kurulan Merkezefendi Belediyesi Kent Tiyatrosu, tiyatro severler ile buluşmaya başlayacak. Çalışmalarına yoğun bir şekilde devam eden 75 kişilik tiyatro ekibi iki oyunla seyircinin karşısına çıkacak. 9 Ekim 2020 Cuma günü saat 20.00’de Fatma Onat’ın kaleme aldığı ‘İsli Yaprak Sarması’ ve 10 Ekim 2020 Cumartesi günü saat 20.00’de Yiğit Sertdemir’in yazdığı ‘444’ adlı oyun, Selahattin Doğramacı’nın genel sanat yönetmenliğinde seyirci ile buluşacak. Merkezefendi Kültür Merkezi Petek Salon’da oynanacak oyunlara, korona virüs tedbirleri kapsamında sınırlı sayıda seyirci alınacak.

“Merkezefendimizi kültürün ve sanatın merkezi haline getireceğiz”

İlçeyi kültürün ve sanatın merkezi haline getirmek istediklerini söyleyen Merkezefendi Belediye Başkanı Şeniz Doğan, “Merkezefendi Belediyesi olarak ilçemizi her yönüyle vizyon ilçe yapmak için çalışıyoruz. Merkezefendimizi kültürün ve sanatın merkezi haline getireceğiz. Bu hedefler doğrultusunda bu yılın başında Merkezefendi Belediyesi Kent Tiyatrosu’nu kurduk. Pandemi nedeniyle ara verdiğimiz kültür ve sanat etkinliklerimize, belirlenen tüm tedbirleri alarak başlıyoruz. Merkezefendi Kent tiyatromuz, 9 Ekim Cuma ve 10 Ekim Cumartesi günü saat 20.00’de Merkezefendi Kültür Merkezi Petek Salon’da sahne alacak. Oyunları, tedbirler doğrultusunda sınırla sayıda seyirci izleyebilecek” dedi.

Giresun’da 19’uncu yüzyılda fındık ticareti yapılan gemilerle Fransa’nın Marsilya kentinden getirilen malzemelerle inşa edilen ve 3’üncü derece kentsel sit alanı ilan edilen Zeytinlik Evleri’nde Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı (DOKA) tarafından desteklenen ve Giresun İl Özel İdaresi tarafından yürütülen restorasyon çalışmaları sürüyor. Restorasyon kapsamında yaklaşık olarak 40 ev restore edildi.

Zeytinlik Semti’nde yaşayan Restoratör Levent Özertan, ailesine ait yaklaış 100 yıllık evini kendi imkanları ve çabalarıyla restore etti. 35 yıl İsviçre’de yaşadıktan sonra 2010 yılında Türkiye’ye dönen Özertan, Fransa ve İtalya’da restorasyon üzerine eğitim aldı. Özertan, Giresun’da ailesinden kendisine kalan tarihi evi en ince ayrıntısına kadar özgün haline uygun olarak restore ederek Zeytinlik Semtinin tarihini ve kültürünü yaşatmaya çalışıyor.

Hayalinin doğup büyüdüğü semtin tarihine sahip çıkmak olduğunu belirten Özertan, “Bu ev yaklaşık olarak 100 yıldır bizde. Dedemden babama, babamdan bana kaldı. Ben bu evde yaşayan üçüncü kuşağım. Ben uzun yıllar Avrupa’da kaldım. Benim en büyük hayalim doğup büyüdüğüm yerin eski kültürüne sahip çıkması, layık olduğu yere gelmesi ve insanların iç içe yaşamasıdır. Özellikle bizim eski kültürümüzü yaşatmak amacıyla ben Avrupa’dan Türkiye’ye döndüm. Buradaki 2 tarihi eseri ben kendi gayretimle ve çabamla restore ettim. Fransa’da Paris’te eğitim aldım, İtalya’da eğitim aldım” dedi.

“Tarihi eserlerin korunması için dernek kurduk”

Zeytinlik Semti’nin tarihinin ve kültürünün korunması amacıyla dernek kurarak çalışmalarını devam ettiren Özertan, “Özellikle bu mahallenin eski dokusunu bozmadan, eski gelenek ve görenek, örf ve adetlerini yaşatmak amacıyla bu işe bir girişim yaptım. Mahallenin desteğiyle beraber bir dernek kurduk. 45 üyemiz var ve iyi bir başlangıç yaptık. Bizim en büyük amacımız, mahallenin eski kültürünü yaşatmak, eski dokusunu korumak ve gençlere bu eski tarihi anlatmak ve onlara aşılamaktır” diye konuştu.

Son olarak tarihi evlerin korunması gerektiğini belirten Özertan, “Devletimizinden isteğimiz bize sahip çıkması, daha güzel şeyler yapılabilmesi için bize destek verilmesidir. Yolumuzun, bahçemizin, duvar üstlerinin daha çok çiçeklendirilmesi ve hatta sokağın trafiğe kapanması ile daha güzel olacağından eminim” ifadelerini kullandı.

Karadeniz’in kendine özgü balıkçı tekne ve takaları Perşembe ilçesi Mersin Balıkçı Barınağı’nda büyük bir titizlikle imal edilerek denize indiriliyor. Yapımı yaklaşık 3 ay süren teknelerin dayanıklı olması nedeniyle geleneksel balıkçılığı sürdüren kişilerin daha çok tercih ettiği ahşap tekneler, bitiminin ardından boyanarak Karadeniz’de balık avı için hazır hale geliyor.

Balıkçı barınağındaki imalathanesinde yarım asırdır tekne imalatı Şinasi Öndeş’in (70) oğlu Ahmet Öndeş (40), mesleği babasından öğrendiğini ve 10 yıldır tekne imalatında çalıştığını söyledi. Öndeş, “Babam 50 yıldır bu işi yapıyor. Son 10 yıldır bende onun yanında tekne yapımı, onarımını öğrendim. Bir tekneyi durumuna göre 3 ayda yapıyoruz. Orta boy klasik tekneleri 90 bin liradan, klasik takaları 25 bin liradan imal ediyoruz. Tekneleri akasya, çınar, pelit ve kiraz ağaçlarından yapıyoruz” dedi.

Öndeş, tekne ustalarının giderek azaldığını ve Ordu sahili boyunca 9 tekne ustası kaldığını sözlerine ekledi.

Başkan tekne siparişi verdi

Öte yandan Ordu Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Mehmet Hilmi Güler, hem unutulmaya yüz tutan mesleği teşvik ederek canlandırmak hem de bölgeye ekonomik girdi sağlamak için sosyal bir belediyecilik örneği göstererek tekne siparişi verdi.

Tekne ustalarını teşvik etmek hem de yaptıkları işi canlandırmak istediklerini ifade eden Ordu Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Mehmet Hilmi Güler, Perşembe Mersin Balıkçı Barınağı’nda tekne yapan ustaları ziyaret etti. Güler, “Tekne yapan ustalarımız giderek azalmak üzere. Bunun için hem onları teşvik etmek hem de yaptıkları işi canlandırmak istiyorum. Bildiğiniz üzere iki farklı tekne yapımı yaygın durumda. Bunlardan bir tanesi fiber diğeri ise Karadeniz usulü eskiden kalma ağaçtan yapılan tekneler. Hem Ordu’ya gelen misafirlerimizi gezdirmek hem de tekne yapımını canlandırmak için eski usul teknikle yapılan ağaçtan tekneleri belediyemize kazandırmak istiyorum. Sosyal belediyecilik hizmeti olarak ve bölgemize de katkı sağlamak için ustalarımızla istişareler gerçekleştirdik” dedi.

Tatvan ilçesinde yaşayan Ömer Marhan (31) isimli genç, evini sanat atölyesine çevirdi. Yapmış olduğu çalışmalarla resim, 3 boyutlu heykel ve ahşap çalışmaları alanında evinin bir bölümünü atölyeye çeviren Marhan, “Daha önce bir çok yerde atölye kurmama rağmen evimde ki rahatlığı sağlayamadım. Burada daha özgür ve daha verimliyim ”dedi.

Bireysel olarak kendisini geliştirmeyi ve daha farklı kitlelere ulaşabilmeyi hedefleyen Marhan, “Bu alanda kendimi daha çok geliştirip daha iyi yerlere gelmeyi ve bulunduğum topluma bu alanda daha faydalı çalışmalar yapmayı ve sanatı layık olduğu yere getirmeyi hedefliyorum” dedi.

Marhan, koltuk takımı dışında geri kalan biblo, sehpa, abajür ve dolapları da kendisinin yaptığını sözlerine ekledi.

Manisa Büyükşehir Belediyesi tarafından yürütülen ve Ege Bölgesi’ndeki inanç turizmi açısından büyük öneme sahip olan Yunus Emre ve Tabduk Emre Türbesi Çevre ve Meydan Düzenlemesi Projesi’nin peyzaj düzenlemesi için de çalışmalara başlanılacak. Manisa Büyükşehir Belediyesi Kent Estetiği Daire Başkanı Hakan Göktaş, Kula Muhtarlık İşleri Şube Müdürü Faik Şentürk ile birlikte projenin peyzaj düzenlemesi için incelemelerde bulundu. Peyzaj düzenlemesinin yapılacağı alanı yerinde gören Kent Estetiği Daire Başkanı Hakan Göktaş, Büyükşehir Belediye Başkanımız Cengiz Ergün’ün talimatları doğrultusunda Manisa’mızın her yerinin yemyeşil olması için yoğun çaba sarf ettiklerini belirtti. Alanın yemyeşil bir hal alması için çalışmaya başlayacaklarını ve en kısa sürede peyzaj düzenlemesinin tamamlanacağını dile getiren Daire Başkanı Hakan Göktaş, "Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’in (SAV) ’Kıyametin kopacağını bilseniz elinizdeki fidanı dikiniz’ Hadis-i Şerifini kendimize düstur edindik. Bu kapsamda il genelinde çalışmalarımızı aralıksız sürdüreceğiz" dedi.

deneme

Gişede başarısız olsa da modern klasikler arasına giren 9 film;

• The Shawshank Redemption (Esaretin Bedeli) Hasılat: 58,3 milyon dolar
• Fight Club (Dövüş Kulübü) Hasılat: 100,9 milyon dolar
• Leon: The Professional (Sevginin Gücü) Hasılat: 46,1 milyon dolar
• Memento (Akıl Defteri) Hasılat: 39,7 milyon dolar
• Blade Runner (Bıçak Sırtı) Hasılat:260,5 milyon dolar
• The Big Lebowski (Büyük Lebowski) Hasılat: 46,7 milyon dolar
• Event Horizon (Ufuk Faciası) Hasılat: 26,6 milyon dolar
• Dredd (Yargıç Dredd) Hasılat: 41,5 milyon dolar
• Scott Pilgrim vs. the World Hasılat: 48,1 milyon dolar

Yeryüzündeki tüm ülkelerin ve tüm dönemlerin sinema ve televizyon filmleri, film yıldızları ve dizileri hakkında bilgiler barındıran IMDb'nin, eylül ayının en popüler filmleri listesi belli oldu. Pandami döneminde sinemaların umut bağladığı Tenet ve Mulan gişede hayal kırıklığı da zirvede yer almayı başardı. İşte en popüler 10 film;

1. Mulan (2020) 5,4
2. Dune (2020)
3. Tenet (2020) 7,9
4. I'm Thinking of Ending Things (2020) 6,8
5. No Time to Die (2020)
6. The Karate Kid (1984) 7,2
7. Bebek Bakıcısı: Katil Kraliçe (2020) 6,0
8. Dune: Çöl Gezegeni (1984) 6,5
9. After: Paramparça (2020) 5,6
10. Bill & Ted Face the Music (2020) 6,3