Üzgün Olmak Depresyon Değil: Psikolog Koza’dan Kritik Uyarılar 

Psikolog Cansu Koza, depresyonun günlük hayatta sıkça yanlış anlaşıldığını belirterek önemli uyarılarda bulundu.
 Psikolog Koza, “Günlük dilde (depresyona girdim) ifadesi çok sık kullanılsa da depresyon; zorlu bir süreçten sonra ya da birkaç gün kötü bir deneyim yaşadıktan sonra ortaya çıkabilecek bir durum değildir. İnsan bazen üzgün, yorgun veya isteksiz hissedebilir; gün içerisinde farklı duygular deneyimleyebiliriz” dedi.

Klinik Depresyonun Belirtileri Nelerdir?
Depresyonun klinik bir süreç olduğuna dikkat çeken Psikolog Koza, “Ancak klinik anlamda depresyon söz konusu olduğunda; çökkünlük, eskiden zevk alınan şeylerin artık eski tadı vermemesi, (yürütücü işlevler) dediğimiz planlama ve odaklanma gibi alanlarda bozulmalar, umutsuzluk, uyku ve iştah düzeninde değişiklikler görülür. Bu belirtilerin 2 haftadan uzun sürmesi ve kişinin sosyal, aile, iş veya okul hayatındaki işlevselliğini bozması durumu belirginleştirir” ifadelerini kullandı.

Her Belirti Depresyon Değildir
Psikolog Cansu Koza, “Burada önemli bir nokta da her belirtiyi depresyon olarak etiketlememektir. Bazen vitamin eksiklikleri, tiroit sorunları ya da diğer fiziksel sağlık problemleri de benzer belirtilere yol açabilir” diyerek uyarıda bulundu.
Depresyonun Nedenleri ve Etkileyen Faktörler
Depresyonun zorlu yaşam süreçlerinden etkilenebileceğini belirten Psikolog Koza, “Kayıp, yas, travmatik deneyimler, yalnızlık, sağlık sorunları, iş ve ekonomik yük gibi duygusal zorlanmalar zamanla bireyi hassaslaştırabilir. Ancak her zorlu deneyim depresyona yol açmaz. Bu noktada bireyin genetik yatkınlığı, psikolojik dayanıklılığı, problem çözme becerileri ve sosyal destek sistemi sürecin daha sağlıklı atlatılmasına yardımcı olabilir” dedi.

Ne Zaman Yardım Alınmalı?
Psikolog Cansu Koza, belirtilerin uzamasıyla birlikte yardım alınması gerektiğini vurgulayarak, “Belirtilerin uzaması ve kişinin işlevselliğini bozacak noktaya gelmesi (artık yardım almalıyım) dedirten önemli bir eşiktir. Kişi sabah yataktan kalkmakta zorlanıyor, odaklanma problemleri yaşıyor, öz bakımı azalmışsa; iştah kaybı ya da aşırı yeme eğilimi, uyku düzeninde bozulmalar ve ölüm düşünceleri eşlik ediyorsa durum ciddidir ve profesyonel destek alınmalıdır” diye konuştu.

“Depresyon İrade Zayıflığı Değildir”
Toplumdaki Yanlış Algılar
Toplumda depresyonla ilgili yaygın yanlışlara da değinen Koza, “En sık karşılaşılan yanlışlardan biri depresyonun yalnızca (üzgün olmak) şeklinde algılanmasıdır. Oysa depresyon; kişinin duygudurumunu, düşünce biçimini, bedenini ve motivasyonunu etkileyen ciddi bir ruhsal bozukluktur” dedi.
Koza, “Bir diğer yanlış ise depresyonun irade zayıflığı olarak görülmesidir. (Güçlü olursa atlatır), (dışarı çıkarsa geçer), (kafaya takmazsa biter) gibi yaklaşımlar kişiye destek olmak yerine suçluluk ve yetersizlik duygularını artırabilir. Zaten toparlanmakta zorlanan birine (neden toparlanamıyorsun?) demek, yükünü daha da ağırlaştırır” ifadelerini kullandı.
Depresyon Her Zaman Görünür Olmaz
Depresyondaki bireylerin dışarıdan farklı görünebileceğini belirten Koza, “Ayrıca depresyondaki kişinin sürekli çökmüş, ağlayan ya da yataktan çıkamayan biri olduğu düşünülür. Oysa kişi işine devam ediyor, sosyal hayatında aktif görünüyor ve hatta gülümsüyor olabilir; ancak iç dünyasında ciddi bir mücadele veriyor olabilir” dedi.
İntihar Riskine Dikkat
İntihar konusuna da değinen Koza, “Bir diğer riskli algı da intihar konusundadır. Uzun süredir kötü görünen bir kişi birden iyi ya da mutlu görünebilir. Bu durum, çevresi tarafından iyileşme olarak algılansa da bazen alınmış bir kararın getirdiği geçici rahatlama olabilir. Bu nedenle her iyi görünüm iyileşme anlamına gelmez. Eşyaların dağıtılması, vedalaşma konuşmaları, uyku ve yeme düzeninde ciddi bozulmalar, ölümü çağrıştıran ifadelerin artması ve yoğun çaresizlik hissi mutlaka ciddiye alınmalıdır” şeklinde konuştu.

Yakınlar Nasıl Davranmalı?
Depresyonla mücadele eden bireylere nasıl yaklaşılması gerektiğine de değinen Koza, “Bu süreçte sosyal destek çok önemlidir. Ancak burada önemli olan çözüm sunmak değil, kişiye güvenli bir alan olmaktır” dedi.Koza, “İyi niyetle söylenen (takma), (düzelir), (eskiden böyle değildin), (biraz çık dolaş) gibi ifadeler kişiyi daha yalnız ve anlaşılmamış hissettirebilir. İnsanlar en çok duyulmaya değil, dinlenilmeye ihtiyaç duyar. Kişiyi gerçekten dinlemek ve anlamaya çalışmak çok önemlidir. (Abartıyorsun) demek yerine (zorlandığını görüyorum) gibi ifadeler destekleyicidir” dedi.

Destek Olmanın Doğru Yolları
Günlük yaşamda destek olmanın önemine dikkat çeken Koza, “Günlük işlerde yardımcı olmak, birlikte kısa yürüyüşler yapmak, yemek ve uyku düzenini desteklemek ve gerektiğinde profesyonel destek için yönlendirmek faydalı olur. Ancak bunu baskı kurarak değil, destekleyici bir yaklaşımla yapmak gerekir” ifadelerini kullandı.
Sabır ve Anlayış Şart
Koza, sözlerini şöyle tamamladı: “Moral konuşmaları her zaman işe yaramayabilir. Acıları kıyaslamak da doğru değildir. Çünkü herkesin yaşadığı zorluk kendine özgüdür. Bu tür yaklaşımlar kişinin yardım alma sürecini zorlaştırabilir. Sabır ve anlayış bu süreçte en önemli unsurlardır. İyileşme sürecinde iniş çıkışlar yaşanabilir. Özellikle (gitsem kimse fark etmez) ya da (her şey anlamsız) gibi ifadeler varsa, sakin kalarak profesyonel destek alınması için köprü olmak büyük önem taşır.”