Tarih kitaplarını değiştiren Arslantepe Höyüğ'ü artık bir Dünya mirası

Malatya'da, 7 bin yıllık geçmişiyle aristokrasinin doğduğu, ilk devlet şeklinin ortaya çıktığı, resmi, dini ve kültürel bir merkez olan Arslantepe Höyüğü UNESCO'nun Dünya Miras Listesine girdi.

Başta Kültür ve Turizm Bakanlığı olmak üzere birçok uluslararası kurum ve kuruluş tarafından aristokrasinin doğduğu, ilk devlet şeklinin ortaya çıktığı yer olarak kabul edilen ve yaklaşık 7 yıl önce UNESCO "Dünya Miras Geçici Listesi"ne alınan Arslantepe Höyüğü, Çin'in Fucou kentinin ev sahipliğinde çevrimiçi düzenlenen UNESCO Dünya Miras Komitesi Genişletilmiş 44. Oturumunda Dünya Miras Listesi'ne alındı.

Duvarlarına renkli figürler işlenmiş kerpiçten sarayı, 5 bin 500 yıllık geçmişe sahip tapınağı, ilk kılıç ve mızraklarıyla tarih kitaplarını değiştiren ve 2014 yılında Dünya Mirası Geçici Listesi'ne alınan Battalgazi’deki Arslantepe Höyüğü, Fırat Nehri'nin batı kıyısında, Malatya iline 7 kilometre mesafede, yüksek tarım potansiyeli, sulak alanları ve nehrin taşkınlarından korunan yapısı sayesinde binlerce yıl insanoğluna kucak açmış tarihi mekanlar arasında bulunuyor.

Anadolu’daki ‘İlk Şehir Devleti’ 

İtalya Roma La Sapienza Üniversitesi'nin 1961'den bu yana kazı çalışması yaptığı Arslantepe'de, Anadolu’daki ‘İlk Şehir Devleti’nin yapıları ortaya çıkarıldı. Kazılarda M.Ö. 3300-3000 yıllarına ait bir kerpiç saray, M.Ö. 3600-3500 tarihine ait tapınak, iki bini aşkın mühür baskısı, kaliteli metal eserler bulundu. Elde edilen veriler gösteriyor ki o dönemde Arslantepe, aristokrasinin doğduğu ve ilk devlet şeklinin ortaya çıktığı resmi, dini ve kültürel bir merkezdir. Kerpiç saray kompleksi gıda dağıtımında kullanılan mühürleme sistemi, dünyada bugüne kadar bulunan en eski kılıçlar devlet sisteminin burada ortaya çıktığını gösteriyor. Seramik parçalarından fincana, ok ucundan boncuk tanelerine, kemik alet ve ağırşaklardan, çakmak taşlarından müzik aletlerine ve 5 bin 700 yıllık çocuk iskelesine  raslandı.

Arslantepe’nin prestijli Unesco listesine girmesinde 1976 yılından beri kazıları sürdüren Roma’daki La Sapienze Üniversitesi’nden Profesör Marcella Frangipane’nin payı büyük. Yakındoğu’da Devletin Doğuşu, Arslantepe: Gücün Kökeni gibi kitapları olan Frangipane’ye göre Arslantepe devletin ilk doğuşuna tanık olan yer. 

Kazılarda ortaya çıkarılan buluntular Malatya Müzesi’nde sergileniyor. Ayrıca Geç Uruk Dönemi’ne ait kerpiç Saray Kompleksinin Açık Hava Müzesi haline getirilmesi yönündeki projelendirme çalışması da devam ediyor.

Arslantepe Höyüğü'nü Dünya Mirası yapan özellikleri

Arslantepe Höyüğü'nün UNESCO Dünya Miras Listesi'ne kaydedilmesi kararında, kültürel gelenekler ve toplumsal değerlerin değişimi, hiyerarşi, sosyal farklılıklar ve ekonomik ayrıcalıklara dayanan sosyal ve siyasi sistemlerin ortaya çıkışına tanıklık etmesi gibi özellikleri etkili oldu.

Anıtsal mimari, idari, teknoloji ve sanat alanında dönemin iktidarına özgü gelişmelerine kaynaklık eden höyük, Mezopotamya ve çevresinde döneminin en kapsamlı kazılmış kamu komplekslerinin korunmuş örneklerinden biri olarak gösteriliyor.

Arslantepe Höyüğü'nün, Yakın Doğu'da ilk devlet toplumunun ortaya çıkışına tanıklık etmesi, bölge ekonomisini kontrol eden ve merkezi otorite uygulayan bir yönetimin ortaya çıkışına sahne olması gibi pek çok özelliği, dünya mirası listesine girmesinde komite tarafından dikkate alındı.

2019 Ocak ayından beri Malatya müze müdürlüğü görevini yürüten hemşehrimiz sayın Mustafa BAYAM 'inda son dönemlerinde ciddi katkısinin bulundugu ve 2014 yılında başvurusu yapılmış ve süreci yeni tamamlanmis olan  ARSLANTEPE höyüğü dünya mirası listesine girmiştir.Bu süreçte başta hemsehrimiz Malatya müze müdürü sayın Mustafa BAYAM'ı tebrik ediyor başarılarının devamını  diliyoruz