GÜRSEL EROL’DAN ELAZIĞ’DA ÜZÜM ÜRETİCİLERİ İÇİN 25 SORULUK ÖNERGE

CHP Elazığ Milletvekili Gürsel Erol, Elazığ’da üzüm üreticilerinin artan üretim maliyetleri, ürün fiyatları, iklim kaynaklı zararlar, depolama ve pazarlama sorunlarının araştırılması amacıyla Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından yanıtlanması istemiyle TBMM Başkanlığı’na yazılı soru önergesi verdi.

CHP Elazığ Milletvekili Gürsel Erol, Elazığ’ın bağcılık ve üzüm üretimindeki mevcut durumunun yanı sıra üreticilerin yaşadığı ekonomik sorunların belirlenmesi ve çözüm yollarının ortaya konulması amacıyla Tarım ve Orman Bakanlığı’na kapsamlı bir soru önergesi yöneltti.

Erol, önergesinde Elazığ’ın bağcılık kültürü ve üzüm üretimi bakımından Doğu Anadolu Bölgesi’nin önemli üretim merkezlerinden biri olduğunu belirterek, üzümün kent açısından yalnızca tarımsal bir ürün olmadığını, kırsal nüfusun geçim kaynakları ve tarımsal istihdam açısından da önem taşıdığını ifade etti.

Önergede, üzümün pekmez, orcik, pestil ve şıra gibi geleneksel ürünlere dönüştürülerek yerel ekonomiye katma değer sağladığına dikkat çekildi.

Elazığ İl Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerine de yer verilen önergede, 2025 yılında 42 bin 149 dekar alanda 35 bin 500 ton şıralık ve şaraplık üzüm, 72 bin 269 dekar alanda ise 42 bin 341 ton sofralık üzüm üretildiği belirtildi. Aynı verilere göre, 2025 yılının nisan ayında yaşanan don olayı nedeniyle bağların büyük ölçüde zarar gördüğü ve üzüm üretiminin bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 70 azaldığı ifade edildi.

“Üretici ciddi bir maliyet baskısı altında”

Gürsel Erol, üzüm üreticilerinin yalnızca iklim kaynaklı risklerle değil, artan mazot, gübre, zirai ilaç, işçilik, sulama ve taşıma maliyetleriyle de karşı karşıya olduğunu belirtti.

Önergede, hasat döneminde üreticinin pazarlık gücünün sınırlı kalmasının ve yeterli alıcı bulunmadığında ürünün düşük fiyatlarla tüccara verilmesinin önemli bir sorun olduğu ifade edildi.

Üreticilerin depolama ve alternatif pazarlama imkânlarının yetersiz kalmasının da fiyat baskısını artırdığı belirtilen önergede, üretim maliyetlerinin dikkate alındığı ve üreticinin ürününün değer kaybetmesini önleyecek bir fiyat politikasına ihtiyaç olduğu vurgulandı.

Erol, gerektiğinde kamu kurumlarının piyasaya müdahale ederek üreticinin ürününün değer kaybetmesini önlemesi gerektiğini de soru önergesinde gündeme getirdi.

“Üzümün katma değeri Elazığ ekonomisine daha fazla yansıtılmalı”

Elazığ üzümünün önemli bir bölümünün taze tüketimin yanı sıra pekmez, orcik, pestil ve şıra gibi ürünlere dönüştürüldüğüne dikkat çekilen önergede, Bakanlık verilerine göre sofralık ve şıralık üzümün yaklaşık yüzde 2,5’inin orcik, pekmez ve pestil üretiminde değerlendirildiği belirtildi.

Erol, bu potansiyelin üretici gelirine daha fazla yansıyabilmesi için üreticilerin yalnızca üretim aşamasında değil; fiyatlandırma, pazarlama, depolama, işleme, markalaşma ve ihracat süreçlerinde de desteklenmesi gerektiğini ifade etti.

İklim değişikliğinin etkisiyle don, dolu, aşırı yağış, kuraklık ve hastalık risklerinin arttığına da dikkat çekilen önergede, bağ üreticilerinin gelir kayıplarını telafi edecek mekanizmaların güçlendirilmesi gerektiği belirtildi.

Bakan Yumaklı’ya 25 soru

Gürsel Erol, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın yanıtlaması istemiyle şu soruları yöneltti:

1. 2026 yılı itibarıyla Elazığ genelinde üzüm üretimi yapılan toplam bağ alanı kaç dekardır? Kaç üretici üzüm yetiştiriciliği yapmaktadır? Üretim alanı ve üretici sayısının son 10 yıldaki değişimi nedir?
2. Elazığ’da 2026 yılı için sofralık, şıralık ve şaraplık üzüm üretim miktarı ne kadardır? 2025 yılına göre üretimde artış veya azalış yaşanmış mıdır?
3. Bakanlığınızın verilerine göre 2025 yılında don nedeniyle Elazığ’daki üzüm üretiminin yaklaşık yüzde 70 oranında azalmasına rağmen, 2026 yılı üretim sezonunda don, dolu, aşırı yağış, kuraklık ve diğer iklim kaynaklı risklerin bağlara verdiği zarar ne kadardır? İlçe ve köy bazında hasar tespiti yapılmış mıdır?
4. Son üç yılda Elazığ’daki üzüm üreticilerine doğal afetler nedeniyle ödenen toplam destek tutarı ne kadardır? Bu desteklerden kaç üretici yararlanmıştır?
5. Elazığ’da üzüm üretiminde bir dekarlık alan için 2026 yılı itibarıyla ortalama üretim maliyeti ne kadardır? Bu hesaplamada mazot, gübre, zirai ilaç, sulama, işçilik, budama, hasat, taşıma ve diğer giderler ayrı ayrı dikkate alınmış mıdır?
6. 2026 yılında Elazığ’da üzümün üretici satış fiyatı ortalama ne kadar gerçekleşmiştir? Üretici fiyatı ile üretim maliyeti arasındaki fark Bakanlığınız tarafından hesaplanmış mıdır?
7. Üzüm üreticilerinin hasat döneminde ürünlerini maliyetlerinin altında satmak zorunda kalmasını önlemek amacıyla Bakanlığınız tarafından herhangi bir taban fiyat, referans fiyat veya müdahale alım mekanizması uygulanmakta mıdır?
8. Üzüm piyasasında fiyatların üretim maliyetlerinin altına düşmesi durumunda Toprak Mahsulleri Ofisi veya Bakanlığınıza bağlı diğer kamu kuruluşları aracılığıyla müdahale alımı yapılması konusunda bir çalışma bulunmakta mıdır?
9. Elazığ’da üreticinin hasat döneminde ürününü kısa sürede elinden çıkarmak zorunda kalmasının önüne geçmek amacıyla soğuk hava deposu, üzüm depolama tesisi ve lisanslı depoculuk kapasitesi yeterli midir? Mevcut kapasite kaç tondur?
10. Elazığ’da üzüm üreticilerinin ürünlerini tüccara düşük fiyatla satmak zorunda kalmasını önlemek amacıyla üretici kooperatifleri ve üretici birlikleri aracılığıyla ortak pazarlama mekanizmalarının güçlendirilmesine yönelik Bakanlığınızın yürüttüğü bir program bulunmakta mıdır?
11. 2026 yılında Elazığ’daki üzüm üreticilerinin kullandığı mazot, gübre, zirai ilaç ve sulama desteklerinin toplam tutarı ne kadardır? Bu desteklerden kaç üretici yararlanmıştır?
12. Son beş yılda üzüm üretiminde kullanılan temel girdilerin fiyatlarındaki artış ile üretici üzüm fiyatlarındaki değişim karşılaştırılmış mıdır? Üreticinin reel gelirindeki değişim konusunda Bakanlığınızın yaptığı bir çalışma bulunmakta mıdır?
13. Elazığ’da bağcılığın yoğun olduğu bölgelerde modern sulama sistemlerinin yaygınlaştırılması amacıyla 2026 yılında kaç üreticiye destek verilmiştir? Desteklenen toplam alan kaç dekardır?
14. İklim değişikliğine bağlı olarak artan don ve dolu risklerine karşı Elazığ’daki bağların korunması amacıyla don ve dolu önleme sistemleri için üreticilere özel bir destek programı uygulanmakta mıdır?
15. Elazığ’daki üzüm üreticilerinin TARSİM kapsamındaki sigortalılık oranı nedir? Sigorta yaptırmayan üretici sayısı kaçtır? Sigorta primlerinin üreticiler açısından karşılanabilirliğinin artırılması konusunda yeni bir çalışma planlanmakta mıdır?
16. 2025 yılında yaşanan don olayının ardından bağlarını yenilemek veya yeniden tesis etmek zorunda kalan üreticilere fidan, yeniden dikim, bakım ve üretime dönüş desteği verilmiş midir? Verildiyse kaç üretici yararlanmıştır?
17. Elazığ üzümünün yalnızca ham ürün olarak değil, orcik, pekmez, pestil, şıra, üzüm suyu ve diğer katma değerli ürünlere dönüştürülmesi amacıyla Bakanlığınız tarafından desteklenen kaç proje bulunmaktadır?
18. Elazığ’da üzümün işlenerek katma değerli ürüne dönüştürülmesi amacıyla faaliyet gösteren kooperatif, üretici birliği ve işleme tesisi sayısı kaçtır? Bu kuruluşlara son beş yılda Bakanlığınızca ne kadar destek sağlanmıştır?
19. Elazığ’ın geleneksel üzüm ürünlerinin ulusal ve uluslararası pazarlarda markalaşması ve ihracat kapasitesinin artırılması amacıyla Bakanlığınız tarafından yürütülen özel bir proje bulunmakta mıdır?
20. Üzüm üreticisinin ürününü hasat döneminde düşük fiyatla satmak zorunda kalmasının önüne geçmek amacıyla sözleşmeli üretim modeli Elazığ’da uygulanmakta mıdır? Uygulanıyorsa kaç üretici ve kaç dekar alan bu sistem içerisindedir?
21. Üzüm üreticilerinin finansmana erişim, düşük faizli kredi, borç yapılandırması ve hasat dönemindeki nakit ihtiyacının karşılanması konusunda mevcut destek ve kredi mekanizmalarından kaç Elazığlı üretici yararlanmıştır?
22. Son beş yılda Elazığ’da üzüm bağlarının sökülerek başka tarımsal ürünlere veya tarım dışı kullanımlara dönüştürülmesi nedeniyle kaybedilen bağ alanı ne kadardır? Bakanlığınız bu eğilimin önlenmesine yönelik bir çalışma yürütmekte midir?
23. Elazığ’da üzüm üretiminin sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla üretim maliyetleri, üretici fiyatları, iklim riskleri, sulama, sigorta, depolama, işleme, pazarlama ve ihracatı birlikte ele alan özel bir “Elazığ Bağcılık ve Üzüm Üretim Stratejisi” hazırlanması konusunda Bakanlığınızın bir çalışması bulunmakta mıdır?
24. Üreticinin hasat döneminde ürününü değerinin altında satmak zorunda kalmaması ve üretimin sürdürülebilirliğinin sağlanması amacıyla, Elazığ üzümünde üretim maliyetlerini esas alan öngörülebilir bir fiyat ve müdahale mekanizmasının oluşturulması konusunda Bakanlığınızın herhangi bir çalışması var mıdır?
25. Elazığ’da üzüm üretiminin ekonomik değerinin artırılması, üreticinin gelirinin yükseltilmesi ve genç nüfusun tarımsal üretimde kalmasının sağlanması amacıyla 2027 yılı ve sonrasına yönelik özel bir destek programı hazırlanması planlanmakta mıdır?

Gürsel Erol, soru önergesinde üreticinin yalnızca üretim aşamasında değil, ürünün pazarlanması ve ekonomik değerinin korunması noktasında da desteklenmesi gerektiğine dikkat çekerek, Elazığ’da bağcılığın sürdürülebilirliği için üretim maliyetleri, fiyat, iklim riskleri, sulama, sigorta, depolama, işleme, pazarlama ve ihracatı birlikte ele alan politikaların geliştirilmesi gerektiğini gündeme getirdi.